Балық аулау жиырма есеге артты

Өзегі Арал теңізі болған «Қан мен терді» оқымаған, ондағы оқиғаларға елең етпейтін қазақ жоқ шығар. Ұлан-ғай­ыр даласында аузы-мұрнынан шығып ақтарылып жат­қан өзен, көлдері жоққа тән қазақ үшін Арал теңізі ерек­ше маңызға ие. Ұлы теңізден қиыс жатса да киіз ту­ыл­дырықты алаш баласы үшін бұл теңіздің жөні бөлек-тін. Сонау алпысыншы жылдары айдынның айбыны асқан­да шын жүрекпен қуанды. Солақай саясаттан те­ңіз тар­тылып, көні кепкенде осындағы жұртпен бірге мұ­ңай­ды. Арал қашанда қазақтың жүрегінде ерекше орын алып келеді. Елбасының пәрменімен Кіші Арал айдынға ай­налғанда барша қазақстандықтар тілеуін тіледі.

Егемен Қазақстан
18.07.2018 21607
2

Соңғы жылдары облыс әкі­мі Қырымбек Көшер­ба­ев­тың дем беруімен Қам­баш кө­лінің жағасында ба­лық­шылардың слетін өткізу дәс­түрге айналған болатын. Би­ыл да өтті. Арал өңірі балық­шы­ла­­­ры­ның ІV слетіне облыс әкі­мі Қырымбек Көшербаев, Пар­ламент Мәжілісі депутат­тары, Ауыл шаруашылығы ми­нис­трлігінің, Халықаралық Арал­ды құтқару қорының өкіл­д­е­рі, сала ардагерлері жә­не Ақ­төбе, Жамбыл, Түркіс­тан, Маң­ғыстау облыс­та­ры мен Ресей Федера­ция­сы­нан делегациялар келді.

– Елбасының бастамасымен жүзеге асқан «Ғасыр жо­басы» атанған Арал теңі­зі­нің солтүстік бөлігін сақ­тау жобасы аясында атқа­рыл­­ған ауқымды шаралар нә­тижесінде балық шаруа­шы­лығы саласы жаңа деңгейге кө­теріліп, қарқынды дамып келеді, – деді облыс әкімі салтанатты жиында. – Қасиетті Сыр елі өзінің жерасты байлығы – мұнай, уран, түрлі-түсті металдар, ақ күріші, төрт-түлік малымен бірге Арал балығымен ма­қ­тана ала­тындай берекелі, құт­­ты ме­кенге айналуда. Көп жыл ұмыт болып, бү­гін­де дәс­түр­ге айналған ба­лық­шы­лар сле­тінің негізгі мақ­са­ты – сала­ның жаңа замандағы алар орны жайлы ой салу, осы кә­­сіп­ті дамытудың жолдары ту­­ралы пікір алмасу болады.

Бүгінде Арал теңізінен жы­лына 8 мың тоннаға дейін ба­лық ауланады. Соңғы 5 жыл­да аймақтағы балық аулау көрсеткіші 2 есеге артқан. 2013 жылдан бері балық өнім­де­рін өңдейтін 4 зауыт са­лын­са, оның 4-еуі өнімдерін Еуропа ел­деріне экспорттауға мүм­кін­дік беретін еурокодқа ие.

Балық өнімдері Ресей, Грузия, Әзербайжан, Дания, Польша мен Қытай елдеріне экс­портталып жатыр. 2012 жыл­мен салыстырғанда бұл көр­сеткіш 8 есеге артты. 2018 жыл­дың І жартыжылдығында балық өнімдерін экспорттауда 32 пайызға өсім байқалды.

Салтанатты жиында балық шаруашылығының дамуына айрықша үлес қосқан азаматтар мен еңбек ардагерлері Ауыл шаруашылығы минис­тр­лігі мен облыс әкімінің Ал­ғыс хатымен, Құрмет гра­мо­та­сымен және медальдар­мен марапатталды. Арал тең­і­­зі­нің жағдайы Мемлекет бас­шы­сының ұдайы назарын­да. Биыл Үкімет басшысы Ба­қытжан Сағынтаевтың об­­лысқа жаса­ған сапарын­да аймақтағы балық шаруа­шы­лығының жағдайы жә­не Аралда өткен арнайы мә­жі­ліс­те «Сырдария өзенінің ар­на­сын реттеу және Арал те­ңізінің солтүстік бөлі­гін сақ­тау» (САРАТС-2) жоба­сы­­­ның екінші фазасының іс­ке асырылу барысы кеңі­нен тал­қыланған болатын.

Нәти­же­сінде САРАТС-2 жоба­сы­ның екінші фазасының 4 компонентін республикалық бюджет есебінен іске асыру жөнінде шешім қабылданды. Қызылорда су торабын ке­шенді жөндеу, Жалағаш, Қар­мақшы аудандарында өзен­нің қорғаныс бөгеттерін ны­ғайту және арнасын түзету, Қа­залы ауданында Бірлік ел­ді мекенінің тұсында кө­пір салу жұмыстары басталып кетті. Сонымен қатар балық­шы­лардың өтініші бойынша Көкарал бөгетін нығайту жә­не «Қарашалаң» мен «Тұ­щы» көлдерінің тұсында өзен­нің атырабын қалпына кел­тіру жөнінде де тиісті шешімдер қабылданды. Бұл шаралар Көкарал бөгетін нығайтуға, Солтүстік Арал те­ңізінің су айналымын қа­лып­тастыруға, теңіздің тұз­дануын төмендетуге және ба­­лық­тардың Үлкен Арал т­е­­ңізіне кетуін азайтуға мүм­кін­дік береді.

Өткен жылы Орталық Азия елдері өкілдерінің қа­ты­суымен Қызылордада ұйым­дас­тырылған Аралды ха­лық­аралық тұрақты дамыту бірінші форумы барысында Халық­ара­лық Аралды құтқару қо­рының құрылған күні 26 нау­рыз – «Арал теңізінің кү­­ні» болып жарияланған бо­ла­тын. Биыл Халықаралық Арал­­ды құтқару қорының 25 жыл­дығы аясында алғаш рет «Арал теңізінің күні» облыста салтанатты түрде аталып өтілді.

Елбасының бастамасымен дүниеге келген «САРАТС» жобасы Кіші Аралды қалпы­на келтіру арқылы осы өңір­дегі елдің әл-ауқатын жақ­сар­тып қана қоймай, балық ша­руа­шылығын қайта дамытуға ық­пал етті. Айдын асқақтап тұрған кезінде тайдай тулаған балықтың Арал тартылып, тұзы бетіне шыққанда тұқ­ы­мы құрып кете жаздаған бо­латын. Тұзды суда өмір сү­реді деп камбала сияқты ба­лық­тар әкелінген болатын. Бүгінде Кіші Аралда ба­лық­тың жиырмадан астам түрі өсіп, көз қуанышына айнал­ды. Кіші Аралдан бөлек Сыр­дария және 203 су ай-
д­ы­нынан жылына сегіз мың тоннаға дейін балық ауланады. Сонау 2000 жылдармен са­лыстырғанда балық аулау 20 есеге өскендігі Кіші Арал­ға салған инвестицияның жақ­­­сы ақталып жатқандығын ай­­ғақ­­тайды.

Тәуелсіздік алған жылдары Елбасының алдында Қызылорда облысын тарату, Арал теңізі маңайындағы тұрғындарды басқа жаққа көшіру мәселесі тұрыпты. Сол кездегі ауыр жағдайға сал­ғанда ешкім сөге алмайтын мемлекеттік мәселе бол­ған. Бірақ Мемлекет бас­шы­­сы қанша ауыр тисе де Қызылорда облысы және Аралды сақтап қалу жағында болып, нар тәуекелге барған. Үміт ақталды. Бүгінде Қызыл­ор­да облысы республикада көш басындағылардың сана­тында. Қалың ел күдер үзген Арал теңізі бүгінде өңір­ді пайдаға шығарып жатыр.

Арал теңізінде өскен ба­лық­тар­ды экспорттауға мүд­де­лі мемлекеттердің қата­ры көбейіп келеді. Ресейде қа­зақ инвесторлары балық өң­деу зауытын салып, елімізге қар­­жы тартып жатыр. Арал­да өткен балықшылар слеті осы­ жұмыстарды алға қарай жал­ғастырудың алғы­шарт­та­рын талқылады. Бір кездері «ба­лы­ғы тайдай тулаған, бақасы қойдай шулаған» ұлы теңіздің жаңа дәуірі басталды.

Бақтияр ТАЙЖАН,

«Егемен Қазақстан»

Қызылорда облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.09.2018

Павлодарда Google компаниясының қызметкері Қуат Есеновпен кездесу өтті

20.09.2018

Әділ Дүйсенбек. Ұрпақ сабақтастығының үлгісі

20.09.2018

2018 жылдың 8 айында 7,7 млн. шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді

20.09.2018

«Қазақстанның 100 жаңа есімі» жобасының екінші кезеңі басталды

20.09.2018

Астана қаласы Әуе көлік прокуратурасы жолжүктерді ашудың 80 дерегін анықтады

20.09.2018

Елбасы Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

20.09.2018

GGG үздіктер тізімінде төмендеді

20.09.2018

Қазақстан құрамасын Кака баптайды

20.09.2018

Сапа менеджментін енгізу бәсекеге қабілеттілікті нығайтады

20.09.2018

Елімізде 1 қазаннан бастап депозит шарттары өзгереді

20.09.2018

Машина жасаушылар форумына әлемнің 20 елінен 1000-нан астам делегат қатысады

20.09.2018

Жеңімпаз қыздың қайырымдылығы көпке үлгі

20.09.2018

Б. Сағынтаев Инвесторларды тарту мәселелері жөніндегі Үкіметтік кеңестің отырысын өткізді

20.09.2018

Экс-чемпион бокс мектебінің директоры болып тағайындалды

20.09.2018

 Жаңа заң – жаңа үміт

20.09.2018

Мөлдірдің мөлдір әлемі

20.09.2018

Көкшетау тұрғыны тираждық лотерея ойынының миллионері атанды

20.09.2018

Жаңа еңбекақы жүйесі - оңтайландыру нәтижелеріне тікелей байланысты - Алик Шпекбаев

20.09.2018

Кесенелер тұрғызу жарысқа айналып бара ма?..

20.09.2018

Бүгін елімізде машина жасаушыларының VI форумы басталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу