Медицина мен мейірім

Абай хакімнің даналығына жіті үңілсек, әлемді ең әуелі махаббат пен мейірім құт­қаратынын аңғарар едік. «Әлемді сұ­лу­лық құтқарады» дейді Достоевский. Осы сұлулықтың негізі де махаббат пен мей­ірімде жатыр. Мейірбандық болмаса жан сұлулығы жайында айтып та қа­жет емес. Сөйтіп әлемді мейірім құт­қа­рады десек, бұл арадағы әлеміміз – ада­мзат. Ал адамзатты түрлі бәле-ба­тыр­­­лардан, кесір-кесапаттан, әсіресе ау­ру-сырқаудан Алладан кейінгі басты қор­ғау­шы құтқарушылардың бірегейі медицина екені аян.

Егемен Қазақстан
24.07.2018 65
3

Иә, медицина. Әбуғали ибн Синаның медеті. Авиценнаның шарапаты. Осынау медицина ықылым замандардан бері мейірімге, ізгілікке, жанашырлыққа негізделген. Адамға деген алғаусыз қамқоршылдық, риясыз жана­шыр­лық болмаған жерде Гиппократ антымен асқақтатылған, шын мәнісіндегі толыққанды, мерейлі медицина да болады деп айта алмас едік. Сонымен біздің де, жалпы жұрттың да пайымында медицина мен мейірім егіз ұғым саналса, мұның өзі өмірдің өзінен туындап жатқан шынайы ақиқат екені де ешбір шүбәсіз. «Медсестраны» мейірбике деп кеткеніміз де содан-ау.

Сонау бала кезімізден дәрігер бейнесі қиялымызда, көз алдымызда ақ желеңді абзал жан, адам жанының арашашысы болып елестейтін. Қазір де солай. Өз маман­ды­ғы­на ынты-шынтымен берілген, антына адал­дық­пен алғыс арқалаған, халыққа қызмет етіп жүрген, өзіміз танитын немесе сырттай есі­міне қанық тамаша дәрігерлерді ондап, жүздеп келтіруге болады. Жылма-жыл туып жатқан дәрігерлер туралы әндерде осынау жандардан таралатын шуақ, жақсылық шарапаты, өмір нұры асқақтата айтылады, шалқыта шырқалады.

Жалпы, медицина менің тақырыбым емес. Бірақ соңғы жылдары біздің қадірменді медицинамызда ежелден бар мейірімінің жүзіне мұң ұялағанын аңғармай, айтпай тұра ал­мадық. Айтты-айтпады, қазірде меди­ци­на­мыздың қабағы қатқыл. Жүзінен әлдебір кірбің байқалады. Науқастарды бұрынғыдай ашық-жарқын қарсы ала бермейді. Баяғы оптимизм ізі-қайым жоғалған сыңайлы. Отандық медицинаға өкпелі науқастар да жетіп артылады. Тұтас салаға, денсаулық сақтау жүйесінің барлық қызметкерлеріне бірдей топырақ шашуға болмас. Әйткенмен, бір қарын майды бір құмалақ шірітетін келеңсіз жағдайлар әр тұстан қылт етіп жиі­рек көрініп қалатыны өкінішті. Бұған Алматыдағы менингит ауруының бұрқ еткен кезіндегі ырғалып-жырғалушылық, осыған байланысты жоғары деңгейдегі сын пікірлер де айғақ болғандай.

Ал енді тұрмыс-тіршіліктің айнасы дерлік әлеуметтік желідегі кейбір пікірлерге құлақ түрелік. Бір құрметті дәрігер азамат жазады: «Республика бойынша 1500-ден астам дәрігер жетіспейді. Өйткені 8 жыл оқып дипломмен жұмысқа тұрғандағы табатын айлығы – 50000 теңге. Менің дәрігерлік стажым 37 жыл. Бірінші мерзімсіз категориям бар, стажым бар, сондағы айлық ставкам – 102400 теңге. Қолыма таза тиетін 80 мың теңгеге қалай күн көруге болады? Сосын дежурство аласың, подработка аласың – өлместің қамын жасайсың... Осыдан екі жыл бұрын бала өлімі болды. Біздегі жас дәрігерді соттады. Шешесі он миллион теңге сұраған. Ондай ақша қайда? Бала облыстық балалар ауруханасында қайтыс болса да, ондағылардың кінәсі болса да, «бізге уақытында жібермеді» деп жас дәрігер келіншекті айыпты қылды. Ешқайсысымыз араша түсе алмадық. Алда-жалда қызметтік кикілжің туа қалса дәрігерді қорғап алатын сауатты адвокат та жоқ. Мемлекеттік са­ладағы медицина қызметкерлері бітпейтін бір реформалардың астында қалып, бюро­кра­тия­лық қағазбастылықтан бас көтере алмайды. Ауруға – 5 минут, қағазға 45 минут...».

Міне, осы арада тоқтай қалайық. Бұдан ұғатынымыз еңбегі адал дәрігерлерді жаман атқа қалдырып, отандық медицинаны осы медицина саласының өз шенеуніктері құртып, құлдыратып жатыр екен ғой. Осы арада өткен жылғы «Крутите больных!» дейтін алматылық аурухана басшысының әйгілі сөзін тағы күйіне еске аламыз. «Ақша бермесең өлсең өмірім қап дейтін тас жүрек дәрігерлер осындай топырақтан жаралмағанда қайтпек? Осындай жаны ашымас-басы ауырмастардан зардап шеккендер анда бар-мында бармен ит қылып жүгіртетіндердің де, пара берсе мейірленіп, қолын майламаса кежірленетіндердің де неше сан мысалын келтіреді. Жоғарыдағы құрметті һәм адал дәрігеріміз осыларды оқып көзі жеткен соң жағасын ұстап: «Барлық пікірлерді оқып, біздің ауруханаға жетпейді екен ғой деген ой түйдім. Ұят, кісілік деген ұғымдардың архаизмге айналып, ақша үшін әкесін сатып жіберетін кер заманды тудыруға дүниеге ашкөз кей дәрігерлердің де үлес қосатыны өкінішті, әрине» деп қынжылады әрі отандық медицинада осының салдарынан мейірім азайып бара жатқандығын мойындайды.

Еліміздің денсаулық сақтау саласының барлық жақсы жақтарына, толып жатқан жаңашыл жетістіктеріне көзжұмбай жасап босқа қаралап, жазықсыз жалалап, «көрмес түйені де көрместің» кебіне киюден ау­лақ­пыз. Дегенмен де кәсіби біліксіздікке, нау­қасты емдеудегі құлықсыздыққа жол ашатын, медицина мен мейірім деген қасиетті егіз ұғымның ажырауына апарып, медицина ме­кемелері мен дәрігерлерді ел көзіне сүй­кім­­сіз етіп көрсететін кеселдерді түп та­мы­ры­­мен қырқып құртатын мезгіл жетті деп ой­лай­мыз.

Қорғанбек АМАНЖОЛ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.11.2018

Бокстан ел чемпионатының алғашқы жүлдегерлері анықталды

16.11.2018

Спортшы қыздарымыз әлемдік сында үздік үштікке енді

16.11.2018

Қазақстан - Өзбекстан: тауар айналымын 5 млрд АҚШ долларына жеткізу көзделуде

16.11.2018

Елорда жастары «Жастар жылынан» не күтеді?

16.11.2018

Павлодарда тоғызқұмалақтан «Сарыарқа самалы» газетінің жүлдесі үшін турнир өтті

16.11.2018

Айдос Тұрысбек: Самал Еслямова «Хабар» арнасының фильміне түсіп жатыр

16.11.2018

Батыс Қазақстанда тағы 50 кәсіпорын жалақы өсірді

16.11.2018

«Өрнек». Бір өлеңнің сыры. Ерлан Жүніс (видео)

16.11.2018

Кәсіп­кер­лерді заңсыз тексеру азайды - Бас прокурор

16.11.2018

Астана сессиясы. ҰҚШҰ-ның бейбітшіліксүйгіш беделін нығайтты

16.11.2018

Сарысудың музыкалық мұрасы

16.11.2018

Жалақаны өсіру үдерістері тездетілуде

16.11.2018

Жастар жылынан не күтесіз? Сауалдамадаға қатысқандар пікірі

16.11.2018

Режиссер Рүстем Есдәулетов атындағы фестивальдің жеңімпаздары марапатталды

16.11.2018

Майқайың кентінде сатылатын жеке меншік 110 үй бар

16.11.2018

Әбіш Кекіл­бай­ұлының немересі халықаралық жарыс­та бірінші орын алды

16.11.2018

Жастар жылынан не күтесіз? Сауалдамадаға қатысқандар пікірі

16.11.2018

Тозған жерді тыңайтудың тиімді тәсілі

16.11.2018

Қазақтың қара есептері

16.11.2018

Диқандар неге басқа дақылды таңдауда?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу