Жаңа оқу жылындағы жаңалықтар қандай?

Егемен Қазақстан
09.08.2018 5109
2 Суретті түсірген Ерлан ОМАР

Дәптерге қатысты  дау шешілді

Жаңа оқу жылының басталуына санаулы күндер қалғаны белгілі. Білім күні қарсаңында оқушылардың оқулығы, дәптер дауы, мекеме жетіспеушілігі сияқты мәселелер алдымыздан шықпай қоймайды. Сонымен қатар жаңа оқу жылы өзінің бірқатар жаңалығын ала келетіні анық. Осы ретте Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Жолдауында атап көрсеткендей, бүгінгі мектептер жай ғана мектеп емес – озық білім мен үздік тәжірибе ұштасатын интеллектуалды орталықтарға айналуы керек деген сөзі еске түседі. Бүгінде еліміздің білім жүйесі аталған бағытта жаңа қадамдарға баруы шарт.

Жалпы биылдан бастап Білім және ғылым министрлігінің нұсқаулығы бойынша бұрын оқытуға арналған қосымша материал болып келген жұмыс дәптерлерін қолдану міндетті емес. Алдағы уақытта мектеп­тердің ата-аналарға бастауыш сыныптардың оқушыларына жұмыс дәптерлерін сатып алу туралы қойған талаптары заңсыз болып есептеледі. Бұл туралы Білім және ғылым вице-министрі Асхат Аймағамбетов арнайы мәлімдеме жасады.

«Жұмыс дәптерлерін сатып алу және пайдалану – міндетті емес. Бұл оқуға арналған қо­сым­ша материал, оны ұсынуға бола­ды, алайда жалпылай қол­дануға міндеттелмеген. Жұмыс дәп­терлерін сатып алу туралы талаптар заңсыз, сол себепті осын­дай жағдайларда тиісті шаралар қабылдаймыз. Дегенмен, оны пайдалануға тыйым сала алмаймыз. Сондай-ақ түрлі пән­дерге арналған хрестоматиялар бар, бұлар да оқуға міндеттелмеген. Бүгінде ата-аналар оқушылардың мектепке ұстайтын сөмкелері кітаптардың көптігінен өте ауыр екенін айтып шағымданады. Осының өзі себеп, өйткені кей жағдайда жұмыс дәптерлерінің өзі кітаптың көлемімен бірдей болып жатады. Сондықтан да қазіргі таңда Білім және ғылым министрлігі Денсаулық сақтау министрлігімен бірлесіп, барлық оқулықтар, жұмыс дәптерлері және өзге де оқу құралдарын санитарлық норма­ларға сай келтіру жөнінде нақты стандарттар әзірлеп жатыр», дей­ді А.Ай­ма­­ғамбетов.

Сондай-ақ 2018-2019 оқу жылы оқушыларға ғана емес, ұстаздар қауымына да жағымды жаңалықтармен енбек. Баршаға белгілі, ағымдағы жылдан бастап Қазақстанда педагогика қызметкерлерін аттестаттаудың жаңа жүйесі енгізілген болатын. Онда мұғалімдердің санатына байланысты еңбекақы көлемі өседі және үстеме қосылады. Министрлік өкілдерінің айтуы бойынша, еңбекақыны өсіру туралы айтқан кезде, екі жағдайды қарастырған жөн. Біріншісі – бүгінде жаңартылған бағдарламалар бойынша жұмыс істеп жүрген мұғалімдердің еңбекақысын өсіру. Бұған бүгінгі таңда елімізде 205 мың мұғалім қол жеткізіп отыр. Олар аталған төлемді қазіргі таңда алып жатыр, яғни тиісті қаражат республикалық бюджеттен бөлініп, трансферттермен жергілікті бюджеттерге бағытталған. Екінші үстеме, бұл – санатқа қосылатын қосымша ақы. Ендігі уақытта оқытушылардың еңбекақыларының кестесі сараланған және әртүрлі критерийлерге байланыс­ты төленетін болады. Қайткен күнде де мұғалім мәртебесі мен жалақысы өскен жерде үлгерім мен үдеріс қатар дамитыны белгілі.

Жыл сайын 15 мектеп салынуы керек

Білім айналасындағы біраз мәселе жуырда Премьер-Министр Бақытжан Сағынтаевтың төрағалығымен өткен Үкімет отырысында да біршама тал­­­­қыланды. Білім беруді және ғы­лым­ды дамытудың 2016–2019 жыл­дарға арналған мемлекеттік бағ­дар­ламасының ағымдағы жылғы 6 айы­ның іске асырылу барысы туралы ай­тыл­ған жиында сондай-ақ ұлттық бірыңғай тестілеуге қатысты, нөлінші сынып нормасы, үш ауысым бойынша білім алуға мәжбүр мектептер жайы сөз болды.

Жоғарыда айтып өткеніміздей, алдағы уақытта мектеп әкімшілігі ата-аналардан мемлекеттік қызмет көрсету туралы ережеде көрсетілгендерден басқа, қосымша құжаттарды талап етпеуі тиіс. Білуімізше, ендігі кезеңде нөлінші сыныптарға қабылдану үшін емтихандар тапсыру қажет емес. Егер бала 5 жасқа толса және оқуға құлшынысы болса, онда білім алу үшін ешқандай да кедергі болмауы керек.

Алайда бүгінгі таңда нөлінші сыныптарға қабылдау кезінде ұсы­нылатын құжаттар пакеті өзекті бо­лып отыр. Онда кейде заңсыз түр­де ата-аналардың жұмыс орнынан анықтамалар сұрайтын жағдайлар орын алып жатады. Аталған жағдайда мектептердің негізсіз түрде жұмыс орнынан анықтамалар сұрататыны заңсыз екенін ескерген жөн. Вице-министрдің өзі атап өткендей, қандай құжаттар қажет екені туралы нақты жазылған стандарт бар, онда жұмыс орнынан талап етілетін анықтама туралы жазылмаған.

Сондай-ақ министрлік кейбір мек­теп­тердің әлі күнге дейін оқу­шылар саны шамадан тыс екен­дігін айтады. Орта білім беру меке­мелерінің жетіспеушілігі министр­лер каби­нетінің назарынан тыс қал­майтыны белгілі. Олардың айтуынша, қазір республика бойынша 120 мектеп үш ауысымда оқып жатыр. Ал 44 мектеп мүлдем апатты жағдайда оқушы оқытуға мәжбүр. Министр Ерлан Сағадиев атап көрсеткендей, мәселені түбегейлі шешу үшін жыл сайын елімізде 15 жаңа мектеп салынуы тиіс екен.

Олар ұсынған деректерге сүйенсек, Қазақстан бойынша 118 мектеп үш ауысымда сабақ береді. Әсіресе елорда мектептеріне оқушыларды қабылдау мәселесі өзекті болып отыр, мұнда жыл сайын бірінші сынып оқушыларының саны 15 мың балаға ұлғаюда.

ҰБТ-ға ұтымды тетіктер қосылмақ

Жаңа оқу жылында ҰБТ мәсе­лесін де ұмытпаған жөн. Алдағы жылда ҰБТ мен кешенді тестілеуді біріктіру қолға алынбақ. 2017 жылға дейін ҰБТ екі функцияны атқарып келгендігі белгілі. Бүгінде бала аттестат алу үшін мектепте емтихан тапсыру мен Ұлттық бірыңғай тестілеуден өтетіндігі ата-аналарға да, түлектерге де қолайсыз болып отыр. КТ де осындай функция атқарады, алайда 2 аптадан кейін өтеді. Егер екі тест те бір­дей функцияны атқарса және оған қаты­сатын адамдар бір болса, алдағы уа­қытта кешенді тестілеуді өткізудің қа­жеттігі жоқ деуге болады.

Бұл мемлекет үшін өте үлкен шы­­ғын, өйткені комиссияны бір рет жіберіп, кейін қайта жіберудің қан­дай қажеттілігі бар? Бұл белгілі бір күш­терді, аудиторияны жұмылдыру сияқты мәселелерді күрделендіріп жібереді.

Жалпы алғанда, барлық өзекті мәселелер мұғалімдердің тамыз жиынында жан-жақты талқылануы керек. Жаңа оқу жылы педагогтар қауымы мен ата-аналар тарапына бірдей қолайлы жаңалықтарымен енгені дұрыс. Жоғарыда аталған ҰБТ мен КТ-ні біріктіру, ҰБТ өткізу процесінен мектеп мұғалімдерін босату, мектептерде сынама тестілерін өткізбеу, мемлекеттік білім гранттарын оқу тілдеріне бөлмей тағайындау сияқты мәселелер екі тараптың да талабын орындауды мақсат тұтуын қадағалаған жөн.

Тағы бір айта кетерлік жайт, бі­лім сапасын арттыру мәселесінде ауыл мен қала оқушыларының білім дең­гейінде едәуір айырмашылықтың жиі айтылатындығы. Министрлік бұл олқылықты түзеу үшін Дүние­жүзілік банктен несие алып, ауыл мек­тептерінің техникалық базасын жаңарту және мұғалімдердің білік­тілігін арттыру жайын қарастыру жөнінде пікір білдіруде.

Мирас АСАН,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.02.2019

Елбасы Сауд Арабиясының Королімен телефон арқылы сөйлесті

20.02.2019

Елбасы «Самұрық-Қазына» акционерлік қоғамы басқармасының төрағасы Ахметжан Есімовті қабылдады

20.02.2019

Жас журналистер клубы құрылды

20.02.2019

Алексей Луценко тағы да топ жарды

20.02.2019

«Амурға» әліміз жетпеді

20.02.2019

Асанәлі Әшімов: «Театрды ашудағы мақсатым – талантты жастарды қолдау»

20.02.2019

Бақыт Сұлтанов автобус паркін жаңарту жоспарлары туралы айтып берді

20.02.2019

Қарағанды облысында 2 күнде 41 жол-көлік оқиғасы тіркелді

20.02.2019

Бейсенбі күні Қостанай облысы мен СҚО-да дауылды ескерту жарияланды

20.02.2019

Тілсіз жаудан зардап шеккен отбасыға тәртіп сақшылары көмектесті

20.02.2019

Ақмола облысының 5 ауданында «Еnglish for jastar» жобасы жалғасатын болады

20.02.2019

Бурабайда қысқы президенттік көпсайыстан облыстық біріншілік өтті

20.02.2019

Көкшетауда «Бояулар құпиясы» жас суретшілер байқауы өткізілді

20.02.2019

Еліміз Иранға 42 тонна сиыр етін экспорттайды

20.02.2019

Қарағандыда жемқорлық құқық бұзушылықтар бойынша брифинг өтті

20.02.2019

Алматыда ережесіз жекпе-жектен жарыс өтеді

20.02.2019

Ақтөбе облысында «Агрогектар» жобасы жүзеге асырылуда

20.02.2019

Қырғыз Республикасынан кіргізілетін өнімдерге шектеу қойылмақ

20.02.2019

Мемлекеттік қызметшілер декларациясын тапсыру мерзімі 31 наурызда аяқталады

20.02.2019

Астанада кәсіпкерлер мен инноваторларды біріктіретін алаң ашылады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу