Тамыз кеңесі: білім саласында қандай бетбұрыс бар?

Биылғы педагогика қыз­мет­керлерінің республикалық Тамыз кеңесі «Төртінші өнер­кәсіптік революция жағда­йын­дағы адами капитал» тақыры­бында өтті. 

Егемен Қазақстан
20.08.2018 4350
2

Елордаға еліміз­дің түкпір-түкпірінен білім сала­сының 1000-ға жуық қызмет­кері жиналды. Қазмедиа орталы­ғында өткен білім беру саласы мамандарының басқосуы педагогтар үшін жаңа оқу жылының басталуына тың серпіліс беретін дәстүрлі кездесу екені белгілі. Премьер-министрдің орынбасары Ерболат Досаев форумға сәттілік тілеп, Президент Нұр­сұлтан Назарбаевтың «Ұлттың бәсекеге қабілеттілігі ең алды­мен оның білім деңгейіне қарай ай­қындалады» деген тұжы­рымын тілге тиек етті. «Сарап­шылар қазіргі экономиканы адам ресурстарының экономикасы деп атайды. Яғни білім – әр мемлекеттің дамуында негізгі рөл атқарады. Мемлекет басшысы да үнемі адами капиталдың дамуы мемлекетіміздің дамуы­ның бас­ты көрсеткіші екен­дігін айтып отырады. Қазіргі жаһандану дәуірінде бәсекеге қабілетті адам ресурстары ши­кізат ресурс­тарымен салыс­тырғанда анағұрлым маңызды», деді Е.Досаев.

Латынша «Әліппе» дайындалып жатыр

Кеңесті еліміздің Білім және ғылым министрі Ерлан Са­ғадиев ашты. Министр алдағы оқу жылының басты мін­деті ұс­таздардың жағдайын жақсар­та отырып, білім беру ұйым­дарының жауапкершілігін арттыру екенін айтты. Е.Сағадиев атап өткендей, бүгінгі таңда мектепке дейінгі білім ең маңызды мәселе екені белгілі. Бұл ретте мемлекеттік-жеке­мен­шік әріптестік жаңа деңгей­ге көтерілген. Қазір жекемен­шік балабақшалар үлесі 30%-тен асқан. Бұл жалпы әлем­дік көрсеткішке сай келеді. Ал 3-6 жастағы балаларды бала­бақшамен қамту 93%-ке жетіп отыр. «Балапан» бағдар­­­ламасы арқылы балабақшалардағы жалпы орын саны халықтың сұраны­сынан асқан. Алайда министр бұл көрсеткіштің рес­публика бойынша ғана екенін жеткізді. Өңірлердегі дисбаланс жұмыс деңгейіне және миграцияға байланысты сақталмай отыр.

Сондай-ақ келесі жылдан бастап 0-ші сынып тәрбиешілері мен мұғалімдерді дайындау жұмысы қолға алынады. Одан бөлек, латынша «Әліппе» және кириллицада «Букварь» базалық оқулықтарын дайындау жұмысы жүріп жатыр. Оқулықтар 2020-2021 оқу жылына дайын болады. Сонымен қатар биыл «Информатика» пәні 3-ші сыныптан бастап оқыты­латындығын айта кеткеніміз жөн. Аталған пән «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасының аясында келесі жылы 1-2-ші сыныптарға енгізілмек.

Бес құжат қана толтырады

Пленарлық отырыста министр Е.Саға­­диев мұғалімдерді басқа жұмыстарға тарту мәселесіне тоқталып, жаңа оқу жылында министрлік өз тарапынан педагогтар толтыруға тиіс құжаттардың тізбесін алғаш рет бекіткендігін жет­кізді. Бұл тек 5 құжаттан тұрады. Мұға­лімдерден одан басқа ешқандай есеп, қағаз сұралмауы тиіс. Мектеп мұғалімі толтыратын бес құжаттың нақты тізімін  вице-министр Асxат Аймағамбетов айтып берді. «Бұл бес құжат – журнал, күнделік, балаларды сумативті-формативті бағалау, күнтізбелік және пәндік жоспар. Мұғалім осы құжаттарды ғана толтыруға міндетті», деді вице-министр. Оның айтуынша, мектеп басшылығы мұғалімге жүктемеден артық жұмыс берсе, арыз түсіруге болады.

Министрлік былтыр мұғалім­дердің мехнатына айналған үй аралауды алып тастаған болса, биылғы жаңа оқу жылынан бастап оларды ҰБТ-ға қаты­су мін­­­детінен босатуды қолдайды.

Тамыз кеңесінде сондай-ақ мұға­лімдердің және мектеп әкімшілігінің құқығын қорғайтын, міндетін реттейтін мектеп пен ата-ана арасында келісімшарт жасаудың алғаш рет енгізілгендігі айтылды. Екі тарап өз міндеттерін және құқығын білетін және орындайтын жүйе қалыптастыру өте маңызды.

Жалақы өседі

Барлығымыз білетіндей, жаңартылған білім беру мазмұны бойынша сабақ беретін 205 мың мұғалімнің жалақысы 30%-ке көбейді. Алайда үстемеақының 18 сағатқа ғана төленетіні көпшіліктің көкейіндегі ма­ңызды сұрақтардың бірі. Министр бұл мәселені шешіп жатқандығын атап өтті. Биыл педагогтарды аттестаттаудың жаңа жүйесі енгізілді. Бұл біліктілік санаттары үшін лауазымдық жалақыға 30-дан 50%-ке дейін қосымша үстемеақыны қарас­тырады. Ведомство басшы­сының мәліметіне сүйенсек, аттестаттауға мамыр айында 60 мыңға жуық мұғалім қатысып, олардың ішінен 36 мыңнан астамы аттестациядан өтті. Олар 63%-ті құрады. Осы жылдың қыркүйек айынан бастап жаңа аттестация тәртібінен өткен мұғалімдерге категория­ларына сәйкес қосымша ақы төленеді. Ал аттестаттаудан өтпеген мұғалімдер болса, оны ағымдағы жылғы қарашада қайта тапсыра алады. Сонымен бірге биыл 110 мыңнан астам педагог республикалық бюджет есебінен біліктілікті арттыру курсынан өтуін жалғастырады.

Жан басына қаржыландыру механизмі қажет

Үш ауысымды және апатты мектептер проблемасы әлі толық шешімін таппай отыр. Оның басты себептері демография және миграция екені белгілі. Ресми деректерге сүйенсек, 2000 жылы елімізде 222 мың бала дүниеге келсе, 2016 жылы шамамен 400 мың балаға жеткен. Есесіне, осы жылдар аралығында мектеп құрылысы қарқынды жүргізілмеген. Оған миграция мәселесі де өз ықпалын тигізетіні айқын. 2017 жылдың қорытындысы бойын­ша 320 мыңнан астам азамат аймақ­аралық миграцияға қатысқан. 2017 жылы Астанаға еліміздің басқа аймағынан 80 мыңға жуық адам көшіп келген, сәйкесінше, олардың 17 мыңға жуығы балалар. Бұл шамамен жыл сайын жаңа 15 мектеп салуға қажеттілік тудырады.

Бұл ретте салалық ведомство жан басына қаржыландыру арқылы жекеменшік компанияларды мектептерді салу жұмы­сына тартуды ұсынды. «Респуб­ликалық бюджетте жекеменшік компанияларға инвестицияны қайтарып беру қаражаты қарастырылған, нормативтік базамыз бар, Астана қаласы бастап кетті. Облыс әкімдерінен осы мәселеге назар аударуды сұраймын», дейді Е.Сағадиев.

109 мамандық қысқартылды

Биылдан бастап министрлік жоғары оқу орындарына талапты екі есе күшейтпек. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың был­тырғы мемлекеттік гранттардың санын 10 мыңға көбейтіп, биыл тағы 20 мың грант бөлгізуінің өзіндік маңызы бар. Демек, онымен бірге жоғары оқу орындарына зор жауапкершілік жүктеледі. Бұдан былай жо­ғары оқу орындарының рей­тінгісі жас мамандардың жұ­мысқа тұру деңгейі бойынша бағаланады. Егер аталған көр­сеткіш төмен болса, онда сол мамандық бойынша лицензия кері қайтарылмақ. Министрдің айтуынша, биыл республика бойынша 17 мамандықтың лицензиясы кері қайтарылған. Бұдан былай жоғары оқу орындары нақты бір салаға мамандана бас­­тайды. Сондай-ақ  университет, академия және институт дәрежесін беру жұмысы қатаң бақыланады. Қазірдің өзінде кәсіби-техни­ка­лық білім саласында бірін-бірі қайталайтын, сондай-ақ ешбір сұранысқа ие емес 109 ма­мандық қысқартылған. Нәти­жесінде, 66 колледждің сала­лық бағыты өзгеріп,  20 оқу орны бір-біріне қосылды. Бұдан бөлек, ректорлардың тиімділігін бағалау жүйесі, анти­плагиат және тағы басқа тетік­тер жұмысы жолға қойыл­мақ. Аталған мәселелерге қатыс­ты жоғары оқу орындары қауым­дастығының президенті, «Тұран» уни­верситетінің ректоры Рах­ман Алшанов өз пікірін білдірді. Оның айтуынша, мыңдаған түлекке бір мезетте кәсіпорындармен келісім жасап, жұмысқа орналастыру мүмкін емес. «Сондай-ақ жұ­мыс беруші тарап нақты қандай мамандыққа сұраныс артып отыр­ғандығын жоғары оқу орын­дарына алдын ала хабарлап отыруы керек. Осы ретте екі тарап ортақ бағдарлама жасауы керек деп ойлаймын», дейді ректор.  

Кеңес барысында еліміздің түкпір-түкпірінен келген ұстаз­дар қауымы жаңартылған білім бағдарламасы төңірегінде өз ойларын ортаға салды. Атыраудан келген Жұмабай Мырзағалиев атындағы орта мектептің директоры Тәбилә Игібайқызының айтуынша, жаңартылған білім беру бағдарламасы  бойынша жұмыс істеп жатқан 30 қанат­қақты мектеп 3 жылдық тәжі­рибеде бағдарлама идеясы­ның тәжірибеден теория­ға өтуге қолайлы екенін көрсет­кен. Жаңадан қосылған «Жараты­лыстану» пәні де осы бағдар­ламаға сай зерттеуге негіздел­ген. Т.Исмағұлованың сөзінше, 1-сыныптан бастап енгізіл­ген «Жаратылыстану» пәні бала­лардың жастайынан қоршаған ортаны зерттеуге құштарлығы мен қабілеттерін ашады. Жаңа жүйенің дәстүрлі оқытудан өзгешелігі, оқушының тікелей сыни тұрғыдан ойлауына негізделеді. «Сондай-ақ жаңа жүйедегі бағалау критерийлері де қолайлы екені айтылуда. Оқушы өзін өзі бағалау әдісі арқылы оқытылған сабақ мақсатын толық меңгеріп шығады», дейді директор.

Кеңестен тыс Қазмедиа орта­лы­ғы­ның алаңқайында кітап көрмесі ұйым­­дас­тырылды. Республиканың әр өңірі­нен келген ұстаздар мен тәлімгерлер жұмыс­тарын таныстырды.

Мирас АСАН,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Кәрім Мәсімов терроризмге қарсы орталықтың отырысын өткізді

21.09.2018

Қостанайлықтар жарықдиодты шыны жолмен жүреді (ВИДЕО)

21.09.2018

Қанат Ислам мақтааралдық жас боксшыларға мастер-класс өткізді

21.09.2018

Алексей Луценко: «Алматы турын» апталық жарыс қылса керемет болар еді

21.09.2018

Бурабайда жаңа мешіт ашылды

21.09.2018

Онкологиялық қызметтің атасы Сәкен Нұғмановтың 100 жылдығы атап өтілді

21.09.2018

Дзюдошы Ерлан Серікжанов жартылай финалға шықты

21.09.2018

Қайрат өз құрамын жария етті

21.09.2018

Асқар Жұмағалиев Үндістанның АТ және телекоммуникациялар министрімен кездесу өткізді

21.09.2018

Шетелдік мамандар ауылдық мектеп оқушыларына ағылшын тілін оқытуды бастады

21.09.2018

Шыңғырлау ауданында төрт емдеу нысаны күрделі жөндеуден өтті

21.09.2018

Рани Мукерджидің қазақтарға сәлемі

21.09.2018

Елбасы «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ басқармасының төрағасын қабылдады

21.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

21.09.2018

Халқына демесін болған күйші

21.09.2018

Жер үстінде жұмақ бары рас па?

21.09.2018

Зейнетақы қоры жалған қауесетті жоққа шығарды

21.09.2018

Димаш Акимов: Көрерменім «Адам» атандырып жіберді

21.09.2018

Қостанайда 11500 адам бірыңғай жиынтық төлем төлейтін болады

21.09.2018

Вьетнам президенті Чан Дай Куанг көз жұмды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу