Санкция: мылтықсыз майдан

Сыртқы әлеммен байланыс орнатуда көпвекторлы сая­сатты темірқазық ет­кен Қа­зақстан АҚШ және Ре­сей елдерімен тығыз ынты­мақ­тастықта. Қазіргі таңда аталған шет мемлекет­тердің өзара қарым-қа­ты­настары саласында орын алып отырған саяси-экономикалық кикілжіңдер мен түрлі деңгейдегі дау-дамайлар еліміздің олардың әрқайсысымен орнатқан екіжақты байланыстарына салқынын тигізе қойған жоқ.

Егемен Қазақстан
10.09.2018 3710
2

Бүгінгі Қазақстанның сыртқы саясаттағы жетістіктері еліміздің заман талабына сай өркендеуімен, әлемдегі озық құндылықтар мен игіліктерді тиімді пайдалануымен, барлық елдермен екіжақты және көпжақты тығыз байланыс орната білуімен, беделді халықаралық ұйымдарға толыққанды мүше бола отырып, өз мүддесі үшін нақты қадамдар жасауымен өлшенеді. Осы орайда еліміздің АҚШ, Ресей, әлемнің өзге де мемлекеттерімен стратегиялық әріптестігінің маңызды рөл атқарғаны анық. Сондықтан да біз бұл тиімді әріптестіктің өміршеңдігін, оның іргесі шайқалмауын қалаймыз.

АҚШ-Ресей қарым-қаты­нас­тары шеңберіндегі бүгінгі тартыс­тар мен мүдделер қайшылығынан туындаған жанжалдардың жалпы мазмұны мен сыртқы және ішкі сипатын біржақты көзқараспен бағалау қиын. Өйткені олардың арасындағы қалыптасқан жағ­дай­дың астарында жатқан тарап­тарға тиесілі аса маңызды мемле­кеттік құпиялар мен бір-бірінің жүйкесіне тиюді мақсат еткен жасырын іс-қимылдар, белгісіз ағыстар орын алған түйткілдерге қатысты түрлі жорамалдар жа­сауға мүмкіндік бергенімен, «пәлен» деп нақты тұжырымға келуді қиындатпай қоймайды.

Десек те, ресейлік арнайы органның бұрынғы қызметкері Сергей Скрипальдің және оның қы­зының Солсбери қаласында (Ұлыбритания) химиялық және биологиялық затпен улануы себебінен тұтанған АҚШ-Ресей қатынасындағы жаңа кикілжіңнің бүгінгі барысы жөнінде аз-кем сөз етейік.

АҚШ-тың Ресейді Скрипаль ісіне қатысты жауапкер деп тануы, Кремльдің мұны жала ретінде қабылдауы түрлі саяси мәлімдемелерге өзек болып әрі тараптардың бір-біріне деген өшпенділігін өршітіп тұр. АҚШ ескі әдетіне басып, санкция салу тәсілін қару ретінде қолдануда. Қарсыласын санкция сарсаңына салып тұқыртуда мол тәжірибесі бар Ақ үй осы жылдың тамыз айында Ресейге қарсы қолданатын санкцияның екі пакетін жариялады. Соңғы ақпараттарға қара­ғанда, санкцияның 27 тамызда күшіне енген бірінші пакеті бойынша Ресейге 21 түрлі тауарды экспорттауға ты­йым салынды. Бұл тауарларды негі­зінен химиялық қарулар жасауда қолданылатын технология­лар мен түрлі бұйым­дар, ұлттық қауіпсіздік саласында қолда­нылатын өнімдер, қару-жарақтар, оның ішінде авиацияда қол­данылатын электронды құрыл­ғылар, реактивті двигательдер, ұшқышсыз ұшатын аппараттар құрайды. Сондай-ақ АҚШ-тың қырына бұған дейін іліккен ресейлік компаниялардың қатары­на бұл жолы 14 заңды тұлға және молекулалық электрони­ка саласындағы Ресей Ғылы­ми-зерттеулер институты (НИИМЭ) қосылды. Бұл институт – Ресейдің микро және наноэлек­троника саласындағы ірі ғылы­ми-технологиялық зерттеулер жүргізетін құрылымы. Осы инс­ти­тутпен енді АҚШ-тың Сауда ми­нистрлігі өзара сауда-саттығын үзіп отыр.

Тағы бір айта кетер жайт, егер Ресей үш ай ішінде химиялық қару қолданбайтынына кепілдік бермесе және халықаралық бақы­лаушыларды тексеруге жібермесе, онда АҚШ тарапы санкцияның екінші пакетін алдағы қараша айының соңында іске қосуды көздеуде. Бұл кезеңде Ресейдің құрамында «Сбербанк» және ВТБ бар 7 банкісімен әріп­тестікті мүлде тоқтату, АҚШ-тың ауыл шаруашылығы өнімдерін есеп­ке алмағанда, өзара сауда айна­лымын барынша азайту, дип­ло­матиялық байланыстарға шектеу қою, ресейлік «Аэрофлот» компаниясы әуе кемелерінің АҚШ-қа рейсін үзу сынды мәселелер қа­растырылмақ.

Әрине, АҚШ-тың санкцияларына қатысты Ресейдің де айтар уәжі бар. Кремль жағынан таратылып жатқан мәліметтерге қарағанда, Ресей АҚШ-тың санкцияларынан сескеніп отырған жоқ. Бұл да Ресейдің өз бағытынан ауытқымайтынын білдірсе керек.

Мәселен, Ресей Сыртқы істер министрінің орынбасары С.Рябков АҚШ-тың Скрипаль ісінен кейін Ресейге қойып отырған шарттары ақылға сыйым­сыз деп есептейді. Оның айтуынша, АҚШ-тың талаптарын Ресейдің орындауы мүмкін емес екендігін қойылып отырған шарттардың авторлары мен орындаушылардың өздері де жақсы біледі.

Ал АҚШ салып отырған санк­­ция­ның бірінші пакетіне байла­ныс­ты Ресей Сауда және өнеркәсіп ми­нис­трі А.Мантуровтың пікі­­ріне қа­ра­ғанда, Ресей импорт­тап отырған қорғаныс саласы­на қатысты электронды құрыл­ғы­ларды Азия мем­ле­кет­терінен ала алады. Азия нарығы Ресей үшін ашық. Сондай-ақ ол қор­ғаныс және ғарыш саласына керек­ті жоғары технологиялық элек­­тронды құрылғыларды әке­луге бұрыннан шектеу қойыл­ған. Оларды жасаумен ресей­лік қор­ғаныс-өнеркәсіп саласын­дағы кәсіпорындар шұғылда­нады. Министрдің айтуынша, АҚШ санкциясына іліккен ком­панияларға Ресей үкіметі барынша қолдау көрсетеді.

Қазіргі таңда Ресей тарапы АҚШ-тың санкцияларына қарсы әрекет ету мақсатында тиісті шараларды қарастыруда.

Қалай десек те, АҚШ-тың санк­циялары халықаралық қоғам­дас­тықты алаңдатып отыр. Бұл санк­циялар талайлардың жүйке­сіне тиюде. Мұның соңы немен аяқталатыны, қандай зардаптарға апарып соқтыратыны белгісіз.

Айта кетейік, соңғы күндері Ұлыбритания тарапынан да Скрипаль ісіне байланыс­ты түрлі мәлімдемелер жариялануда. Тіпті ел үкіметі Солсбери қаласында тұрып келген бұрынғы ресейлік агент Сергей Скрипаль мен қызы Юлия Скрипальге у беріп қастандық жасаған екі күдікті туралы мәлімет жариялады. Лондон олардың ресейліктер екенін айтып, тіпті атын атап, түсін түстеп берді. Осы орайда ел премьері Тереза Мэй сенімді түрде аталған іске Ресей билігінің қатысы бар екенін жаһанға жариялады. «Дә­лелдерге сүйене отырып, поли­ция есімдерін жа­рия­лаған екі кү­дікті ресейлік әске­ри барлау қыз­метінің, яғни Бас барлау басқар­масының қыз­мет­керлері деп қорытынды жаса­дық», деді Тере­за Мэй.

Ал Ресей Сыртқы істер минис­­трлігінің ресми өкілі М.Заха­рова Ұлыбританияны ақпарат­тық айла-амалдарға бармауға шақырды. «Ақпарат құрал­дарында жа­рия­ланған есімдер мен суреттер біз үшін бейтаныс», деді ол. Сон­дай-ақ химиялық қаруларға тыйым салу жөніндегі ұйымның Ресейдегі тұрақты өкілі А.Шуль­гин Лондон жария еткен мәлі­меттерді арандатушылық деп мәлімдеді. Ресейдің Сыртқы істер министрлігі Лондон жариялаған сурет пен күдіктілердің аты-жөндері шындыққа жанаспайды деп отыр.

Қорыта айтқанда, АҚШ пен Ресейдің арасындағы текетірес үдеп барады. Арадағы мәселелер дип­ломатиялық жолмен жа­қын уақытта шешімін таппаса, ки­кілжіңнің екі жаққа да эконо­микалық тұрғыда ауыр зардаптарын тигізуі әбден мүмкін. Ал әзірге қос тарап бір-бірін сөзбен түй­реп, әртүрлі мәлімдемелер арқы­лы өз көзқарастарының, ба­ғыт­тары­ның дұрыстығын дәлел­деп бағуда.

Жолдыбай БАЗАР,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.09.2018

Сенат комитетінде діни қызмет және діни бірлестіктер мәселелері туралы заң жобасы қаралды

25.09.2018

Игорь Чжан: Велосипедтің кесірінен жүлде алмадым

25.09.2018

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ QS рейтингінде тағы да алға жылжыды

25.09.2018

142 үміткерге «Болашақ» стипендиясы тағайындалды

25.09.2018

Жақсы өсім - нәтижелі жұмыстың кепілі

25.09.2018

Инвесторлармен ортақ келісімге келді

25.09.2018

«Egemen Qazaqstan» газетінің журналисі марапатталды

25.09.2018

Қазақстан Экономикалық ынтымақтастық ұйымын нығайтуға және реформалауға шақырды

25.09.2018

Қазақстан Нельсон Мандела Бейбітшілік саммитіне қатысты

25.09.2018

Астана тұрғыны 10-қабаттан құлаған баланы тосып алды

25.09.2018

Қ. Қасымов ұялы телефондар ұрлығының жолын кесу шаралары туралы айтып берді

25.09.2018

Назарбаев Университетінде тың жобалар таныстырылды

25.09.2018

Нәубәт Қалиев қайтыс болды

25.09.2018

Үкіметте өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі мемлекеттік бағдарламасының жобасы мақұлданды

25.09.2018

АӨК цифрландыру аясында 20 цифрлық және 4000 дамыған ферма құрылады

25.09.2018

Жағажай волейболынан әлем чемпионатының іріктеу турнирі өтеді

25.09.2018

«Барыс» Мәскеуде «Динамоны» ұтты

25.09.2018

Бүгін Бакуде белдескен қос балуанымыз ұтылды

25.09.2018

«Хат қоржын» (25.09.2018)

25.09.2018

Солтүстік Қазақстан полицейлері Тілдер фестивалін өткізді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tirshilikti mádenıet bıleıtin qoǵam

Osy ýaqytqa deıin jeke adamnyń tirshiligin, turmys jaǵdaıyn onyń bilimi men eńbekqorlyq qasıetiniń bılep kelgendigi belgili. Adamdar kóp jaǵdaıda qoǵamnan bilimine saı oryn alyp otyrdy. 

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу