Дидар ХАМЗА, Азия ойындарының жеңімпазы: Жеңіске жететініме өзім де сенген жоқпын

Азия ойындарында дзюдодан басты үміткерлердің бірі Елдос Сметов қабырғасын сындырып алғаннан кейін, бас жүлдеден күдер үзе бастағанбыз. Дегенмен Дидар Хамза финалға шығып, үміт оты қайта тұтанды. Тіпті азулы ирандық балуанды жеңіп, көптен күткен алтынды еліне сыйлады. 

Егемен Қазақстан
10.09.2018 4347
2

– Дидар, алтын құтты болсын! Жеңіске дейінгі жол қандай болды?

– Азиададағы жеңіске жету жолы оңай болған жоқ. Екі жыл бойы бапкерлеріммен тынымсыз еңбек еттік. Жарақат, операция, талай жеңіліс пен сын да болды. Бәлкім, сол қиындықтарға шыдағаным үшін де Алла маған осы жеңісті нәсіп еткен шығар.

– Азиаданың финалдық белдесуінде жолыңыз ирандық балуанмен түйісті. Ол – әлем­дік рейтингте көш бас­тап тұр­ған балуан. Барлығы ойда­ғыдай өтті ме?

– Мен үшін Азия ойында­рындағы ең ауыр айқас финал­дағы белдесу болды. Оған дейінгі жекпе-жектердің барлығын уақытынан бұрын аяқтадым. Ал финалдағы қарсыласым – тәжірибелі әрі дайындығы жоғары спортшы.

Бастапқыда вазари әдісін жасағанда, ұпай алуым керек болатын. Оны төрешілер есептеген жоқ. Артынша бұл әдіс­ке өзім түсіп қалдым. Екеу­мізде де екі ескертуден бар еді. Соңғы жағына қарай ирандыққа қарсы әдіс жасамақ болғанда, ол татамиге жата қалды. Енді төрешілерде Саид Моллаиге үшін­ші ескертуді бере ме, бермей ме деген сауал туындады. Шыны керек, қатты уайымдадым. Біраз ақылдасқан соң төреші менің қолымды көтерді.

– Жеңіліске ұшыраған Саид Моллаи төрешілер ше­шіміне қарсылық ретінде та­тами­ден кетпей қойды. Тіпті бапкері де айғайлап нара­зылық білдірді. Сіздің ойы­ңызша, олардың бұл әрекеті қаншалықты дұрыс?

– Спортшы ретінде оның сол кездегі жай-күйін түсінемін. Ол өзінің жеңісіне сенімді еді. Тым ерте қуанып қойды. Мұндай жағдайлар спортта жиі болады. Сондықтан да бапкерлер бізге соңына дейін күресіңдер, берілмеңдер деп үнемі ескерту жасап отырады. Әсіресе дзюдода жерге жата қалған спортшыға міндетті түрде ескерту беріледі. Сондықтан үшінші ескерту әділ берілгеніне күмәнім жоқ.

– Әкенің жеке бапкер бол­ғаны қалай? Үйде де, залда да біргесіздер. Кейде ерке­легіңіз келетін де шығар?

– Ағам екеумізді спортқа баулыған әкем. Бізге дзюдоның әліппесін де үйреткен сол кісі. Жеңісті сәтіңді бөліскеннің өзі бақыт емес пе?! Жеңілген күн­нің өзінде: «Жасыма, балам, бәрі әлі алда, шыда, олимп шыңына ұмтылу керек» деп жігерлендіреді. Сондықтан ерке­ліктен гөрі әкеміздің ақы­лына құлақ түргенді дұрыс санаймын. Үйде негізінен анам еркелетеді, бар тәттісін аузымызға тосады.

– Анаңыз да алғаш­қылар­дың бірі болып қуанған болар?

– Ол кісі біз жарыс жолына шыққанда өзін қоярға жер таппай кетеді екен. Әрбір ана сөйтетін шығар. Бірақ жекпе-жектерімізді тамашалауға жүрегі дауаламайды. Үйде ағаларымыз жиналып айқастарды тамашалап отырса, анам сыртта қобалжып, дұға етіп жүреді. Ол кісіге ұтылсам да, ұтсам да чемпионмын.

– Команда көшбасшы­ларының бірі Елдос Сметов та­тамиге алғашқылардың бірі болып шығып, жарақат алып қалды. Тіпті оны жедел жәрдеммен ауруханаға алып кетті. Бұл жайт құрама мүшелеріне қалай әсер етті?

– Елдос – намысқой азамат. Жарақат алып қалмағанда қоржынға алтын салуы әбден мүмкін еді. Сол күні қабырғасы таңылған күйде арамызға оралды. «Халқымыз бізге үміт артып отыр. Сенім үдесінен шығуымыз керек. Бұл қолдарыңнан келеді» деп біздің намысымызды қайрап, жігерімізді жани түсті.

– Сіздің алтыныңызды көпшілік сенсация санайды. Жарыс алдында алдыңызда қандай міндет тұрды?

– Азия ойындарында жеңіске жетеді деп ешкім сенген жоқ. Бастапқыда өзге тұрмақ өзім де сенбедім. Жүлде аламын деп келдім, бірақ ол жүлде алтын болады деп ойлаған жоқпын. Финалға шыққан соң ғана бас жүлде үшін аянып қалмау керектігін түсіндім. Себебі күміс онсыз да қоржында еді. Екінші орынға қанағаттанып қана қоймай, жеңіске жету керек деп шештім.

– Осыдан екі жыл бұрын 73 килодан 81 килоға салмақ ауыс­тырдыңыз. Бұл жеңіс жа­ңа салмаққа толық бейім­дел­гені­ңізді аңғарта ма?

– Екі жылда жаңа салмаққа толық бейімделу әрбір спортшыға қиын. Сондықтан маған әлі біраз тер төгу қажет. Қазір осы салмақта өзімді жайлы сезіну үшін еңбектеніп жатырмын. Бұрын 79-80 кило болсам, соңғы айда 85 килоға жеттім, яғни салмақ қуу оңайлау.

– Тағы артқа шегініс жасап, Рио Олимпиадасына тоқ­талсақ, сіздің Бразилия аламанына қатысуыңыз жа­рыс­қа санаулы күн қалғанда ше­шілді. Риодағы жеңілістің бас­ты себебі неде деп ойлайсыз?

– Олимпия ойындарын­да бақ сынау кез келген спорт­шының арманы. Бұл бақ маған да бұйырды. Риода бақ сынайтынымды естігенде сенген жоқпын. Сөйте тұра, медаль алсам, жеңіске жетсем деп армандадым. Өкінішке қарай, екінші белдесуімде 73 кило мықтыларының біріне саналатын әзербайжандық Рустам Оруджевке жол бердім.

– Алда әлем чемпионаты күтіп тұр. Сіздің де оған қа­тысу жоспарыңыздың бар екендігін естіп едік...

– Өздеріңіз білетіндей, Азия ойындары мен Бакуде өтетін әлем чемпионаты арасында үш аптаға жетпейтін уақыт бар. Бапкерлер басында-ақ қос жа­рысқа қатысу қиын соғады деп құраманы екіге бөлген-ді. Ол жаққа екінші құрам барады деп жоспарланған. Сондықтан Әзер­байжан астанасында менің бақ сынауым екіталай. Бұйыртса, құрама мүшелері Максим Раков пен Елдос Сметовтің жеңісті жолын жалғастырады деген үміттемін.

– Азиададағы командалық сайыс туралы пікіріңізді білсек.

– Финалға шығамыз деп жоспарлағанбыз. Сол жоспар орындалды. Жүлде ала алмаған дзюдошыларымыздың осы сында күміс медаль алғанына қуаныштымын.

– Дзюдоға әкеңіз алып кел­­генін айттыңыз. Сізді бұл спорт несімен баурап алды?

– Әкем өзі дзюдошы. Сон­дықтан біздің де спортқа жа­қын болғанымызды қаласа керек. Өзі шәкірт тәрбиелеп жүрген. Күнделікті жаттығуға ағам екеумізді ертіп баратын. Солардың дайындықтарын көріп біз де дзюдоға қызығып кеттік. Міне, 10 жастан бері күрестің осы түрінен қол үзген емеспін.

Әңгімелескен 
Мәдина АСЫЛБЕК, 
журналист

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.01.2019

Франциядан Англияға бет алған ұшақ Ла-Манш бұғазында жоғалып кетті

22.01.2019

Жастар жылының логотипі бекітілді

22.01.2019

Жол азабына ұшырағандарға шекарашылар көмекке келді

22.01.2019

Р.Бекетаев: мемлекеттік сатып алуларға қатысу үшін салық төлеу керек

22.01.2019

Жаңақала ауданында жоғалған адам табылды

22.01.2019

Сенатта халықаралық құжаттар қаралды

22.01.2019

Федерация кубогында ел намысын кімдер қорғайды?

22.01.2019

Төсек тартқан науқасты үйде күтетін «Үйдегі Хоспис» жобасын қолға алу керек

22.01.2019

Қарағанды облысында адасқандар құтқарылды

22.01.2019

Іскер әйелдер қауымдастығы – қайырымдылық бастамашысы

22.01.2019

Батыс Қазақстан облысында «Сыбайлас жемқорлықтың  алдын алу» тақырыбында дөңгелек үстел өтті

22.01.2019

Алуа Балқыбекова: Қазақтың боксшы қыздарымен әлемде барлығы да санасады

22.01.2019

Қасиетті қамшы

22.01.2019

Соңғы төрт күнде шығыс өңірінің теміржолшылары шамамен 2 мыңнан астам шақырым жолды қардан тазартты

22.01.2019

«Шымкент - адалдық алаңы» жобалық кеңсесі жаңа жобаны таныстырды

22.01.2019

Ақырзаман жақын ба?

22.01.2019

Шымкенттің орталық аудандарындағы балалар әлі күнге дейін үш ауысымды мектепте білім алып жүр

22.01.2019

«Байқоңыр» кешеніндегі арнаулы өкілінің қызметін қамтамасыз ету басқармасының басшысы тағайындалды

22.01.2019

«Қызылорда облысы әкімдігінің іс басқармасы» КММ директоры тағайындалды

22.01.2019

Астана әкімдігінің аппараттық жиыны бұдан былай ашық форматта өтеді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу