Дидар ХАМЗА, Азия ойындарының жеңімпазы: Жеңіске жететініме өзім де сенген жоқпын

Азия ойындарында дзюдодан басты үміткерлердің бірі Елдос Сметов қабырғасын сындырып алғаннан кейін, бас жүлдеден күдер үзе бастағанбыз. Дегенмен Дидар Хамза финалға шығып, үміт оты қайта тұтанды. Тіпті азулы ирандық балуанды жеңіп, көптен күткен алтынды еліне сыйлады. 

Егемен Қазақстан
10.09.2018 3205
2

– Дидар, алтын құтты болсын! Жеңіске дейінгі жол қандай болды?

– Азиададағы жеңіске жету жолы оңай болған жоқ. Екі жыл бойы бапкерлеріммен тынымсыз еңбек еттік. Жарақат, операция, талай жеңіліс пен сын да болды. Бәлкім, сол қиындықтарға шыдағаным үшін де Алла маған осы жеңісті нәсіп еткен шығар.

– Азиаданың финалдық белдесуінде жолыңыз ирандық балуанмен түйісті. Ол – әлем­дік рейтингте көш бас­тап тұр­ған балуан. Барлығы ойда­ғыдай өтті ме?

– Мен үшін Азия ойында­рындағы ең ауыр айқас финал­дағы белдесу болды. Оған дейінгі жекпе-жектердің барлығын уақытынан бұрын аяқтадым. Ал финалдағы қарсыласым – тәжірибелі әрі дайындығы жоғары спортшы.

Бастапқыда вазари әдісін жасағанда, ұпай алуым керек болатын. Оны төрешілер есептеген жоқ. Артынша бұл әдіс­ке өзім түсіп қалдым. Екеу­мізде де екі ескертуден бар еді. Соңғы жағына қарай ирандыққа қарсы әдіс жасамақ болғанда, ол татамиге жата қалды. Енді төрешілерде Саид Моллаиге үшін­ші ескертуді бере ме, бермей ме деген сауал туындады. Шыны керек, қатты уайымдадым. Біраз ақылдасқан соң төреші менің қолымды көтерді.

– Жеңіліске ұшыраған Саид Моллаи төрешілер ше­шіміне қарсылық ретінде та­тами­ден кетпей қойды. Тіпті бапкері де айғайлап нара­зылық білдірді. Сіздің ойы­ңызша, олардың бұл әрекеті қаншалықты дұрыс?

– Спортшы ретінде оның сол кездегі жай-күйін түсінемін. Ол өзінің жеңісіне сенімді еді. Тым ерте қуанып қойды. Мұндай жағдайлар спортта жиі болады. Сондықтан да бапкерлер бізге соңына дейін күресіңдер, берілмеңдер деп үнемі ескерту жасап отырады. Әсіресе дзюдода жерге жата қалған спортшыға міндетті түрде ескерту беріледі. Сондықтан үшінші ескерту әділ берілгеніне күмәнім жоқ.

– Әкенің жеке бапкер бол­ғаны қалай? Үйде де, залда да біргесіздер. Кейде ерке­легіңіз келетін де шығар?

– Ағам екеумізді спортқа баулыған әкем. Бізге дзюдоның әліппесін де үйреткен сол кісі. Жеңісті сәтіңді бөліскеннің өзі бақыт емес пе?! Жеңілген күн­нің өзінде: «Жасыма, балам, бәрі әлі алда, шыда, олимп шыңына ұмтылу керек» деп жігерлендіреді. Сондықтан ерке­ліктен гөрі әкеміздің ақы­лына құлақ түргенді дұрыс санаймын. Үйде негізінен анам еркелетеді, бар тәттісін аузымызға тосады.

– Анаңыз да алғаш­қылар­дың бірі болып қуанған болар?

– Ол кісі біз жарыс жолына шыққанда өзін қоярға жер таппай кетеді екен. Әрбір ана сөйтетін шығар. Бірақ жекпе-жектерімізді тамашалауға жүрегі дауаламайды. Үйде ағаларымыз жиналып айқастарды тамашалап отырса, анам сыртта қобалжып, дұға етіп жүреді. Ол кісіге ұтылсам да, ұтсам да чемпионмын.

– Команда көшбасшы­ларының бірі Елдос Сметов та­тамиге алғашқылардың бірі болып шығып, жарақат алып қалды. Тіпті оны жедел жәрдеммен ауруханаға алып кетті. Бұл жайт құрама мүшелеріне қалай әсер етті?

– Елдос – намысқой азамат. Жарақат алып қалмағанда қоржынға алтын салуы әбден мүмкін еді. Сол күні қабырғасы таңылған күйде арамызға оралды. «Халқымыз бізге үміт артып отыр. Сенім үдесінен шығуымыз керек. Бұл қолдарыңнан келеді» деп біздің намысымызды қайрап, жігерімізді жани түсті.

– Сіздің алтыныңызды көпшілік сенсация санайды. Жарыс алдында алдыңызда қандай міндет тұрды?

– Азия ойындарында жеңіске жетеді деп ешкім сенген жоқ. Бастапқыда өзге тұрмақ өзім де сенбедім. Жүлде аламын деп келдім, бірақ ол жүлде алтын болады деп ойлаған жоқпын. Финалға шыққан соң ғана бас жүлде үшін аянып қалмау керектігін түсіндім. Себебі күміс онсыз да қоржында еді. Екінші орынға қанағаттанып қана қоймай, жеңіске жету керек деп шештім.

– Осыдан екі жыл бұрын 73 килодан 81 килоға салмақ ауыс­тырдыңыз. Бұл жеңіс жа­ңа салмаққа толық бейім­дел­гені­ңізді аңғарта ма?

– Екі жылда жаңа салмаққа толық бейімделу әрбір спортшыға қиын. Сондықтан маған әлі біраз тер төгу қажет. Қазір осы салмақта өзімді жайлы сезіну үшін еңбектеніп жатырмын. Бұрын 79-80 кило болсам, соңғы айда 85 килоға жеттім, яғни салмақ қуу оңайлау.

– Тағы артқа шегініс жасап, Рио Олимпиадасына тоқ­талсақ, сіздің Бразилия аламанына қатысуыңыз жа­рыс­қа санаулы күн қалғанда ше­шілді. Риодағы жеңілістің бас­ты себебі неде деп ойлайсыз?

– Олимпия ойындарын­да бақ сынау кез келген спорт­шының арманы. Бұл бақ маған да бұйырды. Риода бақ сынайтынымды естігенде сенген жоқпын. Сөйте тұра, медаль алсам, жеңіске жетсем деп армандадым. Өкінішке қарай, екінші белдесуімде 73 кило мықтыларының біріне саналатын әзербайжандық Рустам Оруджевке жол бердім.

– Алда әлем чемпионаты күтіп тұр. Сіздің де оған қа­тысу жоспарыңыздың бар екендігін естіп едік...

– Өздеріңіз білетіндей, Азия ойындары мен Бакуде өтетін әлем чемпионаты арасында үш аптаға жетпейтін уақыт бар. Бапкерлер басында-ақ қос жа­рысқа қатысу қиын соғады деп құраманы екіге бөлген-ді. Ол жаққа екінші құрам барады деп жоспарланған. Сондықтан Әзер­байжан астанасында менің бақ сынауым екіталай. Бұйыртса, құрама мүшелері Максим Раков пен Елдос Сметовтің жеңісті жолын жалғастырады деген үміттемін.

– Азиададағы командалық сайыс туралы пікіріңізді білсек.

– Финалға шығамыз деп жоспарлағанбыз. Сол жоспар орындалды. Жүлде ала алмаған дзюдошыларымыздың осы сында күміс медаль алғанына қуаныштымын.

– Дзюдоға әкеңіз алып кел­­генін айттыңыз. Сізді бұл спорт несімен баурап алды?

– Әкем өзі дзюдошы. Сон­дықтан біздің де спортқа жа­қын болғанымызды қаласа керек. Өзі шәкірт тәрбиелеп жүрген. Күнделікті жаттығуға ағам екеумізді ертіп баратын. Солардың дайындықтарын көріп біз де дзюдоға қызығып кеттік. Міне, 10 жастан бері күрестің осы түрінен қол үзген емеспін.

Әңгімелескен 
Мәдина АСЫЛБЕК, 
журналист

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.09.2018

FIFA-2018 марапаттау рәсімінде Роналду болмайды

24.09.2018

Ұлы Дала Еліне саяхат — «Жаңа Жібек жолы» бағыты бойынша экспедиция Таразға келді

24.09.2018

«Егемен академиясының» жаңа маусымына тіркелу басталды

24.09.2018

Мақтаарал құрылыс саласымен де танымал болмақ

24.09.2018

Атырауда «Тау тұлғалы Таумыш» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы өтті

24.09.2018

Ақмола облысында мемлекеттік қызмет мектебін ашылды

24.09.2018

Алматыда III Baikonyr Short Film Festivalдің жабылу салтанаты өтті

24.09.2018

Ақтөбелік полицейлер Агенттіктің «Пара алма!» үндеуіне құлақ асуда

24.09.2018

Қыздар Университетінің студенттері республикалық турнирдің жеңімпазы атанды

24.09.2018

Талдықорған қаласы әкімінің жаңа орынбасары тағайындалды

24.09.2018

25 қыркүйекте Үкімет үйінде Қазақстан Үкіметінің отырысы өтеді

24.09.2018

Ақтауға үлкен футбол оралды

24.09.2018

Үш дзюдошымыз да алғашқы айналымда ұтылды

24.09.2018

Оралда бокстан халықаралық турнирдің жеңімпаздары анықталды

24.09.2018

Қазақстанда ұшақ билеттері арзандауы мүмкін

24.09.2018

Қазақстанда 14 миллион тоннаға жуық астық жиналды

24.09.2018

«Түн құдайы» фильмі Парижде өткен ретроспектива барысында көрсетілді

24.09.2018

Универсиада алауы Алматы арқылы өтті

24.09.2018

Бүгін Бакуде үш дзюдошымыз белдесуде

24.09.2018

Бизнес салымдар үшін қай қаржы ұйымы тиімді?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу