ШҚМТУ – ғылыми зерттеулер мен заманауи технологиялар орталығы

Өскемендегі ғана емес, еліміздегі іргелі оқу орындарының бірі Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік техникалық университетінің құрылғанына биыл 60 жыл толып отыр. 

Егемен Қазақстан
24.09.2018 768
2

60 жылда 50 мыңнан астам мамандар даярланды

Білім ордасы 1958 жылы 5 тамызда КСРО Министрлер Кеңесінің №866 қаулысы және Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің 30 тамыздағы № 765 қаулысы негізінде «Өскемен құрылыс-жол институты» ретінде құрылып, 1996 жыл­ғы 7 мамырда Өскемен құ­ры­­лыс-жол институты ҚР Үкі­метінің №573 қаулысымен Шығыс Қазақстан техникалық университеті деп аталды. Ұлы Отан соғысының ардагері, ин­женер-механик Дәулет Мір­қасымұлы Серікбаев уни­верситеттің тұңғыш ректоры болып тағайындалды. Сол кез­дері оқу корпустарын, студ­енттер жатақханаларын, спорттық алаңдар мен тұрғын үйлерді салу үшін қалалық кеңестің депутаттары Ертіс өзенінің жағасынан 66 гектар жер бөліп бергенін, алғашқы жылдары оқу орны құрылыс техникумының оқу корпусында, жобалаушы инс­ти­тут «Казгипроцветтің» әкім­­шілік ғимаратына орна­лас­тырылғанын, ал сту­дент­тер «Шығысмаш­завод­тың» 400 орындық жатақ­ханасында тұр­ғанын бүгінде біреу білсе, біреу білмеуі мүмкін. Бұл да бір тарих.

Университет ширек ға­сырдан астам уақыт мұғда­рында биік белестерді бағын­дырып, еліміздегі бірден-бір инновациялық жоғары оқу орны ретінде танылып, ғылыми зерттеулер мен заманауи технологиялардың орталығына айналды. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев бұл уни­вер­ситетте бірнеше мәрте болып, ауқымды жиындарға қатысып, «Сіздердің универ­ситеттеріңізде жақсы оқып, ғылыммен айналысу және керемет маман болып қа­лып­тасу үшін барлық жағ­дай жасалған», деп жоғары ба­ғасын берген еді.

Алпыс жылдық тағы­лымды тарихы бар Шығыс Қа­­зақстан мемлекеттік тех­ни­­ка­лық университетін тех­ни­калық және инженерлік мамандардың ұстаханасы деуге болады. Бүгінде білім ор­дасында 6 факультет пен әскери кафедра жұмыс істейді. Университетке қарасты IT-колледж бар.

Шығыс Қазақстан аграрлы, өндірісті өңір болғандықтан қай кезде де тау-кен, металлур­гия, машина құрылысы, ауыл шаруашылығы сала­ла­рындағы мамандарға сұраныс жоғары. ШҚМТУ соңғы жыл­дары заман талабына сай ІТ-мамандар даярлауға ерек­ше көңіл бөліп келеді. «Өс­кемен жол құрылысы институты Ұлы Отан соғысы аяқ­тал­ғаннан кейін 12 жылдан соң ашыл­ды. Мемлекет біздің облысқа стратегиялық міндет жү­ктеді. Институт осы қалаға көшірілген зауыттарға маман даярлау үшін ашылғанын ешкім жоққа шығара қоймас. Сол уақыттан бері біздің университет мемлекетке қажет, сұранысқа ие мамандарды дайындаумен шұғылданып келеді. Шығыс Қазақстан – аграрлы, өндірісті өңір ғана емес, инновациялық облыс. Аймақтың әртүрлі бағыттарда дәрежесі жоғары болса, бұған біздің оқу орнының қосқан үлесі зор деп санаймыз. 60 жылда біз 50 мыңнан астам мамандарды дайындадық. Қазір де біздің университет мемлекет тарапынан қойылған міндеттерді абыроймен атқа­рып жүр. Мемлекет басшысы «Төртінші өнеркәсіптік ре­волюция жағдайындағы да­мудың жаңа мүмкіндіктері» атты Жолдауында алдымызға тың міндеттер қойғаны бел­­гілі. Қазір цифрландыру дә­уірі жүріп жатыр. Біз эконо­ми­­каның жаңа моделіне лайық, сұранысқа сай мамандар даярлауға тиіспіз. Уни­верситет мамандар даярлауда тәжірибелік бағдар­лауды бірінші орынға қояды. Бұны ең басты ұранымыз десек те болады. Яғни біздің студенттер уни­верситетті бітіргеннен кейін бірден жұмыс істеп кетуге әзір болуы керек. Қазір мынадай мәселе бар. Университет тәмамдаған жастарды қайта оқытып, қосымша үйретіп жатады. Көбіне олардың жоғары оқу орнында алған білімдері кәдеге жарамай қалады. Осындай олқылыққа жол бермеу үшін біз өңір­дегі кәсіпорындармен жүйе­лі түрде жұмыс істеп ке­леміз. Оларға қандай маман керек­тігін өздерімен ақыл­даса отырып анықтауды жолға қойдық», дейді уни­верситет ректорының мін­детін атқарушы Сәуле Рах­метуллина.

Тың жобалар, жаңа инновациялық бағдарламалар

Шығыс Қазақстан мем­ле­­кет­тік техникалық универ­ситеті бүгінде тек маман да­йындаудан бөлек, ғылыми жо­баларды әзірлеуге де ерекше мән беруде. Д.Серікбаев атындағы ШҚМТУ-дың ғылы­ми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыс то­бы өңірде жаңа сипаттағы, технологиялық серпіліс әке­летін бірнеше жобаларды жүзеге асыруға кірісіп те кетті. Олар: қорғасын мен мырыш өңдеу технологиясын жаңғырту, «Гидрополимет» қондырғысы арқылы ауаға шығатын өндірістік қалдық мөлшерін азайту, магниттік-резонансты томографияға қажет жоғары өткізгіш сымдар алу, тантал мен ниобийден медициналық бұйымдар жасау, титан металын мұнай-газ саласына кіріктіру, титаннан жасанды дене мүшелерін да­йындау, хлорлы қалдықтарды залалсыздандыру технологиясын әзірлеу жобалары. Жергілікті өндірісті дамы­туға бағытталған бұл жоба­лар «ҮМЗ», «ТМК» және «Казцинк» сынды кәсіп­орын­дардың базасында іске асырылады. Өңірде іске асырылатын аталмыш жобалардың жалпы құны 7,8 миллиард теңгені құрайды. 

Әлемде өндірілетін ти­тан­ның 25, берилий мен тан­талдың 30 проценті Шығыс Қазақстанға тиесілі болса да, әзірге аталған металдарды дайын шикізат ретінде ғана өткізумен шектеліп отыр­ғанымыз белгілі. Ал сол да­йын металды нақты бұйым етіп өткізсе, экономикаға да, өнді­ріске да пайдасы мол болатыны анық. 

Біздің кәсіпорындар да­йын­­дап берген титан құйма­ларын дамыған елдер медицина мен мұнай-газ саласына сәтті кіріктіріп отыр. Өйт­кені титан салмағы жағы­нан дәстүрлі металдардан әл­деқайда жеңіл, ал беріктігі жағынан теңдессіз мате­риал саналады. Әсіресе мұнай-газ саласында күкірттің «шабуы­лынан» жиі тозатын бөл­шектерді осы титаннан жасайды екен. Бұл технология тұз бен күкірт қатар кездесетін біздегі мұнай өндірісіне де таптырмайтын тәсіл бол­мақ. Тек оның нақты қай кәсіпорынға, қай тетікті ауыс­тыру үшін қанша мөлшерде қажет екендігін анықтау қажет. Облыс әкімі Даниал Ахметов осы міндетті өңірдің ғалымдарына жүктеп отыр. Жоғарыда аталған жобаларды жүзеге асыру үшін университет Германия, Швейцария, Үндістан сынды елдердің осы салалардағы тәжірибесін зерттеп, жұмыс тобы Германияның «DMG MORІ» зауытында болып қайтыпты. Д.Серікбаев атындағы ШҚМТУ өткен жыл­дан бері өңірдің ірі кәсіп­орындарымен бірлесе 10 ғы­лыми-техникалық жобаны жүзеге асыру бойынша жұмыс істеп жатыр.

ШҚМТУ бүгінде «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасының жүзеге асырылуына да елеулі үлес қосып жатқанын ерекше атап өтуге болады. Білім ордасы жаңа оқу жылынан бастап 4.0 индустрия жағдайындағы мамандарды дайындау үшін 20 инновациялық жа­ңа бағдар­ламаны оқу кестесіне енгізді. Со­ның бірі – инженер-мед­тех­никтерді әзірлеуге ар­налған «Медициналық техника» бағдарламасы. Бұл бағ­дарламаны енгізуге ынта біл­дірген, тапсырыс берген – облыс­тық денсаулық сақтау бас­қармасы. Қазіргі уақытта өңірдегі медициналық мекемелер АҚШ, Германия, Жапония, Оңтүстік Корея елдерінен әкелінген жаңа құрылғылармен жабдықталып жатқаны белгілі. Өкінішке қарай  мұндай құрылғылармен жұмыс істей алатын, техни­каның тілін білетін мамандар елімізде оқытылмайды екен. Міне, ШҚМТУ биылдан бас­тап осы олқылықтың орнын толтыруға күш салмақ. Жастарды аталған салаға баулу үшін Берлиндегі техникалық университет, Венадағы қол­данбалы ғылымдар уни­верситеті (Аустрия), Том по­литехникалық университеті, Беларусь мемлекеттік инфор­матика және радиотехни­ка университеті және Санкт-Петербургтегі мем­ле­кеттік электртехника универ­сите­ті­нің оқыту­шы­лары­мен әріп­тестік байланыс орнатыпты. 

Университетте биыл жұ­­мысын бастаған бағдар­ламаның тағы бірі – «Нақты жер өңдеу» бағдарламасы. Оқу орны бағдарламаны Ұлан ауданындағы «Багратион» ЖШС-мен бірлесе отырып іске асырмақ. Бұл мамандықты меңгерген мамандар ақпа­раттық, спутниктік және GIS-технологияларды ауыл шаруашылығы саласында қолдана отырып, жоғары сапалы ауылшаруашылық өнімдерін алуды үйреніп шы­ғатын болады. Демек, ал­дағы уақытта алқаптарға тұ­қым себу, кейінгі оны суа­ру жұмыстарының барлығы жаңа технологиялардың кө­мегімен жүзеге асырылмақ. Мамандар «Нақты жер өңдеу» бағдарламасы агроөндірістік кешеннің тиімділігін арт­тыруға, жанар-жағармайға, ты­ңайтқышқа және суаруға кететін шығындарды азайту­ға септігін тигізетініне се­нім­ді. Бағдарламаны сәт­ті іске асыру үшін универси­тет облыстың ірі аграрлық кә­сіпорындарымен ынтымақтастық байланыс­ты жандандырып, оқу ор­ны­ның қарамағындағы «Leica»­ спутниктік станса­сын жаңа құрылғылармен жаб­дық­тал­ған. 

Келесі бағдарлама «Робот­т­андырылған пилотсыз жү­йе­лер» деп аталады. Бұл бағ­дарламаның ерекшелігі, магистранттар дрон секілді пилотсыз жүйелерді ауыл шаруашылығы, геологиялық барлау, өндіріс, тағы бас­қа да салаларда қалай қол­дануды үйренеді. Маман­дар адам өміріне қауіп төнді­ретін өндірістегі ауыр жұмыстарды осындай пилотсыз құрылғылардың көмегімен атқаруға болатынын айтады. Осы жоба аясында оқу орны Венгрияның Обуда университетімен және Ресейдің Новосібір мем­лекеттік техникалық университетімен байланыс орнатыпты. Атал­мыш бағ­дарлама бойынша білім алған түлектер өңірдегі гео­ло­гиялық компанияларға жұ­мысқа орналасады деп күтілуде. Бүгінде геологиялық барлау, топографиялау, аумақ­тың сандық моделін алу, мұнай-газ кеніштері мен құ­рылыс алаңдарына мониторинг жүргізу, техногенді және табиғи апат қатерлерін бақылау жұмыстарына дрондар кеңінен қолданылуда. Бағдарлама шәкірттері осы дрондарды әр салаға қа­рай бағдарламалау ісімен шұ­ғыл­данатын болады. Бұл са­лаға маманданатын магистрлер «Қазцинк» ЖШС мен Төтенше жағдайлар коми­тетінің тапсырысы бойынша оқытылмақ. 

Осы үш бағдарламадан бөлек «Аддитивті техноло­гиялар», «Жерді зерттеудің сандық әдістері», «Толық­тырылған виртуалды шын­дық», «Өмірді қамтамасыз етудің зияткерлік жүйесін басқару», «Жобалаудың BIM-технологиясы» сияқты жаңа технологияларға негіз­делген мамандықтар бойын­ша білім беру қолға алынғанын ерекше атап өтуге болады. «Цифрлы Қазақстан» мемлекеттік бағ­дарламасын тиімді жүзеге асыру үшін Д.Серікбаев атын­дағы ШҚМТУ-да негізгі ғылым мен ақпараттық тех­нологиялардың тоғысуынан құрылған осындай 20 ин­новациялық білім беру бағ­дарламалары бойынша жұ­мыс­тар басталды. Бұл ма­ман­дықтар заман талабына сай жұмыс істей алатын білікті мамандар даярлауға мүмкіндік беретіні анық», дейді университеттің ақпа­раттық технологиялар жө­ніндегі департаментінің директоры-проректор Наталья Денисова.

Реті келгенде айта ке­тейік, «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасы жүргіз­ген сараптама барысында Д.Се­рікбаев атындағы ШҚМТУ-дың 10 білім беру бағ­­дар­ламасы үздік бестікке еніп­ті.

Азамат ҚАСЫМ,

«Егемен Қазақстан»

ӨСКЕМЕН

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.12.2018

Алматыда «Сиқырлы әуендер» киноконцерті өтті

18.12.2018

Ақтөбе облысында алпыс отбасы қоныс тойын тойлады

18.12.2018

Қарағандының 2018 жылғы аруы белгілі болды

18.12.2018

Қарағанды облысында спорт кешені пайдалануға берілді

18.12.2018

«Астана» велоклубының жаңа маусымдағы құрамы анықталды

18.12.2018

«Айка» фильмі «Оскар» жүлдесіне үмітті картиналар тізіміне енді

18.12.2018

Отырарда «Оқсыз» спорт кешені ашылды

18.12.2018

Үндістанда ауруханадағы өрттен 6 адам қаза тапты

18.12.2018

Бүгін Қазақстан аумағында ауа райы құбылмалы болады

17.12.2018

Алтын домбыра иесі анықталды

17.12.2018

Батыс Қазақстан облысында Тәуелсіздік құрбандарына ас берілді

17.12.2018

Чемпиондар Лигасының 1/8-ші финалының жеребе тарту рәсімі өтті

17.12.2018

Жамбыл өңірінде 28 нысан ашылды

17.12.2018

Атыраулықтар «Елбасы жолы» фильмін тамашалады

17.12.2018

Тәуелсіздік күні БҚО-да 37 бала дүниеге келді

17.12.2018

Гиннестің рекордтар кітабына енген Notre Dame de Paris мюзиклі қазақ тілінде қойылады 

17.12.2018

Татарстандағы қазақ студенттері Тәуелсіздік күнін атап өтті

17.12.2018

Солтүстік Қазақстанда допты хоккейден ел кубогы біріншілігі өтуде

17.12.2018

«Ырыс» Түркістан облысында 16 мыңнан астам жаңа жұмыс орнының ашылуына ықпал етті

17.12.2018

Солтүстік Қазақстанда 80-ге жуық  полицей марапатталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу