Шипалы шұбат – шаһар туризмін дамытатын тағы бір бренд

Талай дертке құнарлы азықты дауа еткен ата-бабаларымыздың әлмисақтан келе жатқан әдісі бүгінде қайта жаңғыра баста­­ғаны байқалады. Қазір әлемнің дамыған елдерінің өзі түйе мен бие сүтінің әрі ем, әрі нәрлі азық екендігіне назар ауда­рып жат­қанда, Қазақстан да бұл үрдіс­тен тысқары қалмауға тиіс. Түр­­кіс­тан қаласының индус­трия­­лық аймағында орналасқан «Golden Camel» зауыты сондай кәсіп­орындардың бірі.

Егемен Қазақстан
12.10.2018 12108
2

Бұл жай зауыт емес, инновациялық технологиялар арқылы түйе сүтінің қан­шалықты пайдалы екендігін індете зерттейтін ғылыми орталық десе де болады. Зауыттың толық өндірістік әлеуеті іске қосылған кезде әлемдегі ең ірі құрғақ түйе сүтін шығаратын ке­шенге айналады.

Ірі де  іргелі зауыт салуға Түркістан қа­ласының таңдалуы кездейсоқтық емес. Әлмисақтан қазіргі Түркістан мен осы өңірдің Қызылорда облысымен шектесетін аудандарының климаты түйе ұстауға аса қолайлы. Әрі халқы тығыз орналасқан, қарқынды дамып келе жатқан аймақ. Оның үстіне туризм арқылы табыс табудың мүмкіндіктері жеткілікті. 

Қай тұрғыдан алсақ та, көне ша­­һар­дың қарапайым халқы үшін де жаңа зауыттың пайда болуы тиім­­ді болмақ. Қазірдің өзінде түр­кі-­­ с­тандықтардың бірқатары осы жер­ден жұмыс тауып отыр. Ең бастысы, тү­йе ұстайтындар тұрақты түрде сү­тін қайда өткізетіндігін біледі. Бірде сатылса, бірде сатылмай қалады деп­ уайымдамайды. Бұл сенімділік – жер­гілікті малшыларға алаңсыз бақ­ташылықпен айналысып, түйе басын көбейтуге мүмкіндік береді. Яғни, ке­пілді түрде еңбек ақталады деген сөз.

Түркістан облысында мұнан былай түйе өсіру пайдалы бол­мақ. Бала-шаға да тоқ, отбасынан артылған сүт қосымша табыс кө­зінің бірі. 2 қыркүйектен бері сынақ режімінде жұмысқа кіріскен зауыт тұр­ғындардан шұбаттың 420 теңгеден сатып алуда. Әр литрге мемлекет тарапынан бері­летін 55 теңге субсидия да бар. 

«Golden Camel» зауыты тақыр жер­ден пайда бола салған жоқ.  Өткен жы­лы 15 қаңтарда іргетасы қаланған алып кешенге Қытай тарапы бастапқы кезеңнің өзінде 23 миллион АҚШ долларына тең инвестиция салған. Бұл зауыт Қазақстан мен Қытай арасындағы бірік­кен жобалардың ішіндегі маңыз­дыларының бірі. Инвесторлар мен Қытай ғалымдары бұл жоба жүзеге ас­қанша, оның жай-жапсарын тал­қылауға, келісім жүргізуге елімізге тал­ай рет келген. 

Әзірге зауыт айналасындағы ауыл­­дар­дан қабылданатын сүт кәсіпорын­ның өндірістік қуатын толық қамтама­сыз ете алмайды. Қазір 43 фермерлік ша­руашылық зауытқа сүт өткізеді. Олар­дың арасында жүздеген түйесі не­­­месе 5-6 ғана ойсылқарасы бар адамдар бар. 

2017 жылдың басында зауыт салына бастаған тұста-ақ жергілікті басшылық тұрғындарды түйе шаруашылығын өркендетуге шақырып, оның алдағы уақытта пайдалы болатындығын наси­хаттауға көшіпті. Нәтижесі жаман емес. Бір жылдың айналасында өңірде тү­йе басы 4 мыңға көбейіп, қазір Түркістан облысында қос өркешті жануардың саны 29 мыңға жетті. 

Қазір «Golden Camel»-дің әлеуеті күн сайын 100 тонна сүтті өңдеп, жы­лына 2,5 мың тонна дайын өнім, яғни құрғақ сүт шығаруға толық же­теді. Әлемдегі ең ірі түйе сүтін да­йын­дайтын зауыт деген атқа талас­тырып тұрған да осы қуаты. Бұл Қы­тай инвесторларының шетелде сүт өнім­дерін дайындайтын ең ірі алғашқы зауыты екендігін атап өту керек. 

Ал енді 1 тонна дайын құрғақ сүт алу үшін  16 тонна шикі сүт қажет. Ал Қы­тайда жылына бар болғаны 1 тонна ғана құрғақ  түйе сүті шығарылады. Егер түйе сүтіне деген сұраныс қазір көр­шілерімізде өте жоғары екендігін ескерсек, бұл көлем өте аз. 

«Golden Camel Group» ЖШС басшысы Янг Джи мырза қазірге дайын­ өнімнің 10 проценті Қазақстанда қала­тындығын айтады. Инвесторлар бұл мәліметті былай түсіндірді. Қазақ халқы құрғақ түйе сүтін ішуге үйрен­беген. Өзі түйе ұстайтын халық үшін қайта өңделген, яғни құрғатылған сүтті пай­далануға тіпті қажеттілік те жоқ. 

Түйе сүтін құрғақ кон­центратқа айналдырған кезде оның бар­лық емдік қасиеті мен құнарын сақ­тау­ аса маңызды технологиялық үде­ріс­ке жатады. Сондықтан зауыт­ өнім­дердің сапасын өндірістің бар­лық кезеңінде автоматты түрде бақы­лай­тын ең заманауи технологиялармен жаб­дықталған. Оның үстіне шикі­зат әртүрлі шаруа қожалықтарынан қабыл­данатындықтан, бактериялық қауіп­сіздік үшін де зертханалық тексеру жүргізіледі.

Зауыт қазір сынақ режімінде жұмыс істеп тұр, күніне 6 тонна сүт өңдейді. Өндірушілер дайын тауардың басым бөлігін Қытай еліне, сосын Сауд Арабиясы мен Гонконгке өткізуді көздеп отыр.­ Болашақта тек қана құрғақ сүт­­ шы­ғарумен айналыспайды, шұбаттан жасалған өнім түрлері кө­бейеді, мәсе­лен, йогурт дайындай алатын жағдайы бар. Алдағы уақытта зауытқа Алматы, Жамбыл, Қызылорда облыстарынан да түйе сүті қабылдана бастайды. Осы арқылы түйе шаруашы­лықтарын өркендету жолға қойылмақ. 

 «Golden Camel» таяу­ уақытта Түркістанның елді мекен­деріндегі сүт қабылдайтын бекеттер са­нын тағы да жиырмаға өсірмек. Бұл өз кезегінде сүт өндірушілер коопе­ративтерін құруға мұрындық болмақ. Ал сүт таситын көліктер, мұздатқыш қон­­дырғылары бар танкерлерді Шым­кенттегі механикалық зауыты жасайды. Оны сатып алуға кететін шығын­ның жартысын мемлекет бөлетін субсидия арқылы жабуға болады.

Экономистердің есебіне сенсек, ше­телдік тұтынушыға Түркістаннан шық­қан 1 кило құрғақ түйе сүті 140 АҚШ долларына түседі екен. Осы арада «Қол­да барда алтынның қадірі жоқ» деген тәмсіл еске түседі-ау... 

Ал біз Ойсылқара сүтін шын мә­нінде валютаға айналдыра алатын «Golden Camel» зауытынан Алматыға аттанып бара жатып, Түркістанды аңсап тұрудың тағы бір төте жолы та­былғанына қуандық. 

Бұл өлкеге жолы түскен адамның көне шаһардың қасиетінен қуат алып, тарихи нысандарынан ғибрат алып, шұбатын ішіп, түйесіне мініп, тыңайып қайтатынын талай көз көрген. Өйткені күн сәулесіне шомылған Түркістанға күз кеш келеді.

Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ – ШЫМКЕНТ – ТҮРКІСТАН – АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.02.2019

Орал қатты қалдықты өңдеуге кірісті

18.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» «Адмиралдан» ұтылды

18.02.2019

Семейде математикадан аймақтық олимпиада өтті

18.02.2019

Шымкентте өртеніп жатқан үйден сәбилерді аман алып қалған жас батыр марапатталды

18.02.2019

Семейде татар халқы  «Самавыр янында» бас қосты

18.02.2019

Жетісу кәсіпкерлері көшелерді  жарықтандыруға кіріседі

18.02.2019

Мәскеуде Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің кезекті отырысы өтеді

18.02.2019

Жапония мен Түрікменстан өкілдері кездесті

18.02.2019

Баку қаласында Каспий теңізі мәселелері жөнінде отырыс өтеді

18.02.2019

Алматыда 120 көшеге энергия үнемдейтін жарықдиодты жарықтандыру орнатылады

18.02.2019

Астана-Қарағанды тас жолы қатты бұрқасын салдарынан жабылды

18.02.2019

Алматы облысында 365 күнде 365 кәсіпкерден өтініш қабылданды

18.02.2019

Атақты дизайнер қиын жағдайға тап болған әйелдерге 50 киім үлгісін сыйлайды

18.02.2019

2018 жылы қызылшамен ауырғандар саны өскен

18.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығының әскери бөлімдері дабыл бойынша көтерілді

18.02.2019

Ақтаулық ата-аналар Оксфордтық курсты оқыды

18.02.2019

Қостанай ювеналдық сотында «Отбасы бөлмесі» ашылды

18.02.2019

Донецк қаласында бірнеше жарылыс болды

18.02.2019

Үндістан үкіметі Эверестің биіктігін қайта өлшемек

18.02.2019

Қазақстанда қанша қасқыр бар?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу