Шоқырдың шекпенінен шыққандар

Қазақ даласына бокс­шылардың былғары қол­ға­бын алғашқы болып әкел­ген Шоқыр Бөлтекұлы еке­нін дүйім жұрт жақсы біледі. Бұл – ХХ ғасырдың оты­зыншы жылдары еді. Ал­матыда, кейіннен респуб­ли­камыздың басқа да ай­мақтарында арнайы үйір­мелер ашылып, жергілікті жастар осы спорт түріне ден қоя бастады. Түрлі жарыстар ұйымдастырылып, бағы мен бабы қатар шап­қандар жеңіс тұғырына кө­те­рілді. Міне, осындай игі істердің барлығы да болмы­сы бөлек Бөлтекұлының бас­тамасымен жүзеге асты.

Егемен Қазақстан
08.11.2018 519
2

1934 жылы Маңғыстау өңірінің түлегі Шоқыр Бөлтекұлы Бакудегі көркемсурет училищесін аяқтап, білімін жетілдіру үшін Киевке аттанады. Украинаның бас шаһарында ол қазаққа беймәлім бокс өнерімен табысады. Елге келген соң шаршы алаңды шайқап қана қоймай, бапкерлік кәсіпті де қатар алып жүреді. Екінші дүниежүзілік соғыстан оралғаннан кейін Шоқыр сүйікті ісін қайта жалғастырады. Қазақстанның үш дүркін чемпионы атанып, бүкілодақтық «Динамо» спорт қоғамы біріншілігінің күміс медалін иеленді. 1947 жылы КСРО спорт шеберінің күміс белгісін омырауына тақты. 

Бапкерлік кәсіпте де Бөлтек­ұлының бағы жанды. Шәкірттері түрлі жарыстарда ысылғаннан кейін 1947 жылы Қазақстан құрамасын Мәскеуде жалауы желбіреген КСРО біріншілігіне өзі бастап барды. Сол жарыста қазақтың мінезді ұлы Махмуд Омаров қола медальді иеленді. Осылайша, күллі Одақтың үздіктері бас қосқан жарыста жерлестеріміз тұңғыш рет жеңіс тұғырына көтерілді. Кейіннен Шоқырдың шекпенінен шыққан жуан жұдырықты жігіттердің дені дүбірлі додаларда дараланды.

Шоқыр атамыздың болмысы да, бітімі де бөлек тұлға еді. Кеңес Одағының қылышынан қан тамып тұрған тұста «ов» пен «ев»-тен бас тартқан ол өзінің тегін Бөлтекұлы деп жазғызды. Сол кездері осы мәселеге байланысты Кабанов деген тергеушімен сөзге келіп қал­ғанда «Мен қабанның емес, Бөл­тектің ұлымын. Сол себепті де тегім – Бөлтекұлы» деп жауап қайырған. Өзінің бір сөзінде даңқты қолбасшы Бауыржан Момышұлының «Екі-ақ нағыз қазақ бармыз. Бірі – мен, бірі – Шоқыр» деп айтуы да көп нәрсені аңғартса керек. 

Қазіргі кезде Қазақстан бок­сының даңқы артып, атағы шар­тарапқа тарады. Өзге жарыстарды айтпағанда, тек Олимпия ойын­дарының өзінде орасан зор табысқа қол жеткіздік. Тәуелсіз мемлекеттің дербес командасы ретінде Қазақстан құрамасы айтулы додаға алты мәр­те қатысып, барлығы 22 жүлде (7 алтын+7 күміс+8 қола) олжалады. Бүгінгі таңда осы көрсеткіш бойынша біз төрткүл дүниедегі барлық командалар арасында үздік ондықтың қатарына еркін қосылып отырмыз. Осы орайда, басты бәсекелестеріміздің Олимпиадада ХХ ғасырдың басынан бақ сынап жүргенін ескерген жөн. Оның сыртында КСРО құрамасы сапында өнер көрсеткен Серік Қонақбаев, Виктор Демьяненко және Алек­сандр Мирошниченко сынды саң­лақ­тардың төрт жылдықтың бас­ты жарысында жеңіс тұғырына кө­те­рілгені бар. Ол аз десеңіздер, 1996 жылы Василий Жиров, 2004 жы­лы Бақтияр Артаев және 2012 жылы Серік Сәпиев Олимпия ойын­дарының ең үздік былғары қолғап ше­беріне тиесілі Вэл Баркер кубогын иеленді. 

1993-2017 жылдар аралығында өткен әлем чемпионаттарында тә­уелсіз еліміздің түлектері 43 мәрте (11 алтын+12+күміс+18 қола) мәрте же­ңіс тұғырына көтерілді. Бұл көр­сеткіш жағынан біз тек Куба, Ре­сей (КСРО-ны қоса алғанда – ред.) және АҚШ құрамаларын ғана алға жіберіп, төртінші орынға тұ­рақ­тадық. Одан бөлек, КСРО дәуі­рін­де Валерий Рачков пен Игорь Руж­ни­ков алтын тұғырға көтерілсе, Серік Қонақбаев пен Александр Ми­ро­ш­ниченко күміс медальді еншіледі. 

Міне, Қазақстан боксшы­ла­ры­ның бағындырған ең биік белестері осындай. Бұрындары да біздің жуан жұдырықты жігіттеріміздің әлеуеті зор болған. Қазіргі кезде де даң­қымыз дүркіреп тұр. Оған ешкімнің күмәні жоқ. Алдағы уақыттарда да талай асуларға шығатынымыз анық. Ал сол жеңісті жолдың алтын бастауында Шоқыр Бөлтекұлы сын­ды айбарлы азамат, бітімі бөлек тұлға, қа­рымды боксшы, майталман ма­ман және білікті бапкердің тұр­ға­ны жайында кейінгі ұрпақ білуге тиіс. 

Ғалым СҮЛЕЙМЕН,

«Егемен Қазақстан» 

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу