«Түркілердің атасына» көрсетілген құрмет

Биыл қазіргі Түркия республикасының негізін қалаған Мұстафа Кемал Ататүріктің қайтыс болғанына 80 жыл толып отыр. Түгел түркінің атасы атанған қайраткерді бүкіл әлем болып еске алды. 

Егемен Қазақстан
12.11.2018 5127
2

Түркия осы күнді жыл сайын ерекше еске алып, бір минуттық үнсіздік жариялайды. Биыл да «Аныт қабир» басында аталған дата аталып өтіп, оған Түркияның қазіргі Президенті Режеп Тайип Ердоған қатысты. Сондай-ақ министрлер, оппозициялық партиялардың көшбасшылары мен сот инстанцияларының басшылары еске алу рәсіміне арнайы келді. Ыстанбұлдағы Таксим алаңында мыңдаған адам жиналды. Жиналған халық Түркияның әнұраны – «Истиклал маршын» орындап, Республиканың негізін қалаушы тұлғаның ескерткішіне гүл шоқтарын қойды.

Қазақ елі де бауырлас мемлекеттің белгілі тұлғасына құрмет көрсетуден кенде қалған емес. Осыған орай Түркияның Қазақстандағы Төтенше және өкілетті елшісі Невзат Уянык мырза бастаған бір топ азамат Астанадағы Ататүрік ескерткішіне гүл шоқтарын қойып, тұғырлы тұлғаға тағзым етті. Сондай-ақ Мұстафа Кемалдың өмірі туралы фильм көрсетілді. 

Жалпы, екі ел арасындағы бауырластың тамыры терең екені баршаға аян. Сондай-ақ Ататүріктің түгел түркілердің тағдырына алаңдаған аптал азаматы екені белгілі. Оны мына оқиғадан байқауға болады.

Мұстафа Кемал Ататүрік 1927 жылы Парламент мінберінде тұрып: «Кеңес одағында біздің ағайындарымыз, қандас бауырларымыз бар. Біз солармен байланысты үзбеуіміз керек. Біз соған дайын болуымыз керек. Тіл деген бір көпір, тарих бір көпір, мәдениет деген көпір, осы көпірлерді құлатпауымыз керек. Сол бауырларымызбен біз өте жақын қарым-қатынаста болуымыз керек» деген екен. 

Түркілердің атасы атанған қайраткер бұл сөзін іспен де дәлелдей білді. Кеңес үкіметі құрылып, Голощекиннің қанды тырнағы бүре бергенде бірталай қазақ бас сауғалап, Қытай асты. Алтай, Баркөл, Сауан, Гәскөл аймақтарынан үдере көшкен олар алдымен Гансу, Шынқайға өтіп одан Гималая мен Тақламақан шөлінен асып, Үндістан мен Пәкістан арқылы Түркияға табан тірегені тарихтан белгілі. Ататүріктің сол сөзін қаперде ұстаған Түркияның басшыларының еліне көшіп келген бауырлас халыққа қоныс беріп, көмектескенін Анадолыдағы ағайын естен шығарған емес. 

Бұдан бөлек, шартараптың басқа бөліктерінде де Түркілердің атасын еске алу рәсімі ерекше аталып өтті. Мәселен, Бейжіңдегі Түркия елшілігінде арнайы шара ұйымдастырылып, оған көптеген түрік азаматы қатысты. Сонымен қатар Бакудегі Түркия елшілігінде де Ататүрікті еске алды. Анадолының Азербайжандағы елшісі Еркан Озорал мырза бастаған елшілік қызметкерлері жоғары мектеп оқушыларымен кездесті. 

Мұстафа Кемалдың туған жері – Салоникиде (қазіргі Грекия) де қайраткерге құрмет көрсетілді. Айта кетерлігі, рәсім Ататүрік туған үйде ұйымдастырылды. Шаһардағы Түркияның консулы Орхан Ялманның айтуынша, мұның маңызы ерекше.

«Біз Мұстафа Кемал Ататүрікті Түркияның, әлемнің әр түкпірінде еске аламыз. Алайда ол туған үйде құрметпен еске алудың маңызы зор», деді ол жиын барысында. 

Сондай-ақ еске алу рәсімі Мәскеуде, Бішкекте, Брюссельде, Антверпенде, Софияда, Пловивда, НАТО-ның ғимаратында, Сараевода, Белградта, Тиранада аталып өтіп, қайраткердің ескерткішіне гүл шоқтары қойылды. 

Түркия Республикасының негізін қалап, оның тұңғыш Президенті атанған Мұстафа Кемал Ататүрік 1881 жылы Осман империясының Салоники қаласында дүниеге келген. Ол Түркия республикасының 15 жылдығына орай ел аралап жүргенде 1938 жылы 10 қараша күні Ыстанбұлда қайтыс болды. Қайраткердің денесі Анкараға жеткізіліп, сондағы этнография мұражайына жерленеді. Ал 15 жылдан кейін, яғни 1953 жылы қазіргі кесенесіне көшірілді. Бұл кесене түрікше «Аныт қабир» («Ескерткіш қабір») деп аталады.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

10.12.2018

Қызылордада жер телімдері аукционға шығарылды

10.12.2018

Қызылорда облысының әкімі мүмкіндігі шектеулі жандар автокөлік сыйлады

10.12.2018

Қостанайда табиғат қорғау полицейлері киік атқан қаскөйді ұстады

10.12.2018

Сығанақ қалашығы туризмге қызмет етеді

10.12.2018

Қыздар университеті робот құрастыратын стартап жобалар жасайды

10.12.2018

«Қайраттың» екі футболшысы - әлемнің үздік ойыншысы номинациясына үміткер

10.12.2018

Дүниежүзілік банк Қазақстанның коммуналдық инфрақұрылымын дамытуға қатысады

10.12.2018

Алматыда жас дзюдошылардың турнирі өтті

10.12.2018

Геннадий Головкин әлемдік рейтингте тағы бір сатыға төмендеді

10.12.2018

Футболдан әлемнің клубтық чемпионатында ойнайтын командалар анықталды

10.12.2018

Жетісу өңірінің өрендері Қазақстан кубогын иеленді

10.12.2018

Сәулет ескерткіштерінің 3D картасы жасалды

10.12.2018

Тәуелсіздікке тарту: Балалар кітаптары жарық көрді

10.12.2018

Әлемнің ең үздік футзалшылары анықталды

10.12.2018

«Қазақстан» телерадиокорпорациясы Тәуелсіздік күніне орай арнайы жобалар дайындады

10.12.2018

Жекпе-жекте жерлестеріміз жеңіске жетті

10.12.2018

«KEGOC» қызметкерлері арасында спартакиада өтті

10.12.2018

Арменияда кезектен тыс парламент сайлауы өтіп жатыр

10.12.2018

Рентген көмегімен жасалған фотосуреттер көрмесі ашылды

10.12.2018

Омск қаласында қазақтардың кіші құрылтайы өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Halyq sózinde birtutastyq, birlik bar

«Halyq» sóziniń mán-maǵynasy óte tereń ekeni barshaǵa málim. Másele – osyndaı saıası astary aıryqsha sózdi qalaı qoldanyp júrgenimizde. Merzimdi baspasóz betterindegi habarlardan,  teleradıo arnalardan, ózara áńgimeden «aýyl halqy», «qala halqy» degendi oqyp ta, estip te júrmiz. Máselen, telearnalardyń birinen «Arshaly aýdanynda 27 myń halyq bar» degendi estidim de, «halyq sózin durys qoldanaıyq» dep, ózimniń oı dápte­rime jazyp qoıdym. Sebebi orys tilinde «narod sela» nemese «narod derevnı», «na­rod raıona», «narod goroda» demeıdi, tipti jazbaı­dy. Bul tilde «naselenıe», «jıtelı», «gorojane», «selchane» deıtinin bilemiz. Biz qazaqsha «aýyl turǵyndary», «qalalyqtar» nemese «qala turǵyndary» desek, ekpini báseń bolyp, birdeńe joǵaltyp alatyndaı, «aýyl halqy», «qala halqy» dep qysqa qaıyramyz. Sonda deımin-aý, qazaǵymyzdy bólip, jiktep, birtutas halyq sanatyna qospaı turǵanymyzdy nege ańǵarmaımyz?!

Дидар Амантай,

Túsiniktiń kúıreýi

Sońǵy jyldary, sandyq tehnologıalyq ónimderdiń (iPhone, Red One, digital camera, information technology) alǵashqy nusqalary (computer, printer, scaner, copier), shyqqanyna tabany kúrekteı jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt, jeteqabyl mezgil ótkende, ozyq qoǵamdarda, qala berdi, damýshy elderde, tipti, jalpy adamzattyq mádenı-rýhanı keńistikterde iri-iri qomaqty ózgerister júrdi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу