Түркістан аймағының Берлинде басылған көне картасы

Алматыдағы Мемлекеттік орталық музейінде Қожа Ахмет Яссауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті Еуразия ғылыми зерттеу институты және Юрус Емре атындағы түрік мәдениет орталығының  сондай-ақ Түркияның Қазақстандағы елшілігінің қолдауымен «Османлы мемлекеті мен Орта Азия хандықтары қарым-қатынастарының құжаттары» атты көрмесі ашылды.

Егемен Қазақстан
20.11.2018 5587
2

Аталмыш көрмеге келушілер Осман империясының ХVІІІ-ХІХ ғасырлардың ортасындағы  Орта Азия мемлекеттерімен қарым-қатынасындағы сыртқы саяси қызметінің тарихын бейнелейді және келушілерге Түркияның мемлекеттік мұрағаты ұсынған мұрағаттық құжаттармен танысуға мүмкіндік алды.

«Османлы мемлекеті мен Орта Азия хандықтары қарым қатынастарының құжаттары» атты көрмесі мемлекеттік «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында өткізіліп отыр. Көрмеге Османлы мемлекеті  мен Орта Азия хандықтарының қарым қатынасын баяндайтын  40  құжат қойылған. Олардың  барлығы Түркия мемлекетіне қарасты Османлы мұрағатынан алынған. Келушілерге  бұл құжаттардың арасынан қазақ ханы Мұхаммет Қайып хан мен Османлы сұлтанының  1713 жылы жазылған хаттарысияқты деректер Қазақстан халқына тұңғыш рет ұсынылды.

Көрмеде көрсетілген хаттар тізімінде қазақ ханы Қайып Мұхаммедке жолдаған сұлтанның хатының көшірмесі (1713 жылғы 21 тамыз);  қазақ ханы Қайып Мұхаммед жолдаған бөлек сый-сияпат тіркелген 10 дәптердің көшірмесі (1713 жылғы 21 тамыз); қазақ ханы Қайып  Мұхаммедтің елшісі  Сейіт Мұхаммедқұл бей тапсырған хаттың аудармасының көшірмесі (1714жыл 16 қаңтар); қазақ ханы Қайып Мұхаммедтің елшісі Мұхамедтің елшісі Мұхамед құлдың ауызша сәлемінің  қағазға түсірілген нұсқасы ( 1714 жылғы 16 қаңтар);

Қазақ ханы Қайып Мұхамедтен келген хаттың көшірмесі ( хатта Османлы мемлекетінің шынайы досы екендігі, әрдайым  дұға ететіндері туралы жазылған, 1716 жылғы 14 желтоқсан); М. Лессардың Орта Азия саяхаты туралы   «Central  Asia #1» деп аталатын рапортының таныстырылымы (1883 жыл); Түркістан аймағының Берлинде басылған картасы  (1862 жыл) тәрізді құжаттар көрсетілген.

Сондай-ақ  Бұхара, Хиуа және Қоқан хандықтары мен Османлы мемлекетінің қарым-қатынастарынан басқа хаттар, маңызды деректер мен карталар бар.

Экспонаттардың арасында Түркия Мемлекеттік архивінің тартуы ретінде қазақтардың Түркияға көшуіне қатысты қосымша құжаттарды да кездестіресіз.

Аталмыш  жиында Түркияның Қазақстандағы Бас консулы Рыза Қаған Йылмаз, Түркия Республикасы  Премьер-Министріне  қарасты  Мемлекеттік мұрағаттар басқармасының бас директоры, профессор Угар Үнал, қазақстандық архив қызметкерлері мен тарихшылар бас қосты.

Көрменің ашылуы қызықты концертке ұласты.

Сапарбай ПАРМАНҚҰЛ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.12.2018

«SMART рухани Ақмола» мобильді қосымшасы іске қосылды

19.12.2018

«Астана» Еуродода турнирін аяқтады

19.12.2018

Менің атым – Қазақстан!

19.12.2018

Астанадағы «Дәулет» спорт кешенінде кәсіпқой бокс кеші өтті

19.12.2018

Таң бозында туған жұлдыз

19.12.2018

Ынтымақтастық деңгейі жоғары

19.12.2018

TWESCO салтанатты қабылдау өткізді

19.12.2018

Сайлау: жаңа формат

19.12.2018

Ономастикадағы оң өзгерістер жалғасады

19.12.2018

Нұротандықтар мемлекеттік және партиялық наградалармен марапатталды

19.12.2018

Еңбектері еленді

19.12.2018

Қазақстан жетістіктері – Тәуелсіздіктің арқасы

19.12.2018

Ұлттық мәселелер талқыланатын жаңа алаң

19.12.2018

Ел дамуына қосқан үлестері үшін марапат

19.12.2018

Мемлекеттік наградаларды табыс етті

19.12.2018

Мерекеге орай құттықтаулар

19.12.2018

Мемлекеттік наградалармен марапатталды

19.12.2018

Мәртебеміз – биік, тұғырымыз − берік

18.12.2018

Алматыда «Сиқырлы әуендер» киноконцерті өтті

18.12.2018

Ақтөбе облысында алпыс отбасы қоныс тойын тойлады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу