Маңызды құжаттың күші тоқтады

2 ақпаннан бастап АҚШ пен Ресей 1987 жылы қол қойылған Орта және шағын қашықтықтағы зымырандарды жою туралы шарттан шықты. Бұл құжаттың күші жойылуы мүмкін екенін АҚШ президенті Дональд Трамп былтыр күзде ескертті. АҚШ тарапының пікірінше Ресей жоғарыда айтылған құжаттың талаптарын орындамайды.

Егемен Қазақстан
04.02.2019 3511
2

Нақтырақ айтсақ, Ресей 9M729 (НАТО классификациясында SSC-8) зымыранын қолданып келеді, оның ұшу қашықтығы шарт­та көрсетілген шектеулерден асып кетеді деген айып тақты. Ал Ор­та және шағын қашықтықтағы зымырандарды жою туралы келі­сім АҚШ пен Ресейге 500-1000 және 1000-5500 шақырымға ұша­тын зымырандарды қолдануға, өн­діруге тыйым салады. Оған 1987 жылы Михаил Горбачев пен Рональд Рейган қол қойған еді.

Ресей тарапы аталған зымыран­ның бар екенін, оның «Искандер-К» кешені үшін жасалғанын, бірақ 500 шақырымға дейін ұшатынын мәлімдеді. Тіпті 2017 жылы Ка­пус­­тин-Яр полигонында өткен сынақта зымыран 480 шақырымға жеткенін хабарлады. Яғни, зымыран талаптарға сай екенін дәлел­деуге тырысты. Бірақ АҚШ құр сөз­ге сене қоймады. 

Ресей де Американың келісім талаптарын бұзып жатқанын бұған дейін айтқан болатын. АҚШ құпия түрде шарт тыйым салатын баллистикалық зымыран түрлерін сынақтан өткізді деп айыптаған еді. Бұл екі елдің текетіресінде деректер шешілмеген мәселе болып тұр. Қос тарап та қарсы жақты айыптайды, ал бірақ нақты айғақ келтірмейді, тек барлау қызметінің берген мәліметіне жүгінеді. Екі жақ та келісім талаптарын орындап жатқанын айтады, алайда өз ұстанымын дәлелдей алмайды. Себебі әскери мәліметтер құпия. Оған қоса АҚШ пен Ресей де өзіне тағылған айыптарда деректер аз деп, оларды мойындамайды. 

АҚШ бұған дейін де КСРО-мен жасалған маңызды құжаттан шығып үлгерген. Джордж Буш 2001 жылы зымыранға қарсы қорғаныс шартының талаптарын орындаудан бас тартты. Нәтижесінде АҚШ Польшаға ірі кешендерін әкеліп, жайғастырды. Ал Ресей жауап ретінде Искандер зымыран кешендерін Еуропаның қақ ортасындағы территориясы Калининград облысында орнатты.

Ресей мен АҚШ жоғарыда сөз болған шарттың күшін бірдей тоқтатқан соң келесі маңызды құ­жаттың тағдыры күмәнді болып қалды. Ол 2010 жылы Дмитрий Медведев пен Барак Обама қол қойған Шабуылдаушы қаруларды қысқарту туралы шарт. Ол құжат екі елдің ядролық зарядтарын 1550 данаға дейін қысқартып, әлемдік қауіпсіздікке үлесін қосқан еді. Бірақ шарт 2021 жылға дейін жасалған. Енді 2 жылдан соң ол құжат мерзімінің одан әрі ұзартылуы соңғы оқиға­дан соң қиындайтыны анық. Тіпті тоқтауы да мүмкін.

Нұрмұхамед БАЙҒАРА, 

«Egemen Qazaqstan» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.03.2019

Қостанайдың аудандары мен қалаларында елорданың жаңа атына орай акция өтті

26.03.2019

Қостанай облысында полицейлер азаматтық алып берді

26.03.2019

Сенат Төрағасы Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісі Төрағасымен телефон арқылы сөйлесті

26.03.2019

Мамандар Қаламқастағы апат зардабын өрт ауыздықталған соң анықтамақ

26.03.2019

«Қаламқас» кен орнындағы жағдай бойынша қылмыстық іс қозғалды

26.03.2019

Сыртқы істер министрінің орынбасары тағайындалды

26.03.2019

Мен кешегі шалдарды түгел көрдім

26.03.2019

Қазақстан мен Вьетнам арасындағы өзара құқықтық көмек туралы шартты ратификациялау туралы заң жобасы қаралды

26.03.2019

Сенат комитетінде арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар туралызаң жобалары қаралды

26.03.2019

Ақтамберді жыраудың басына кесене орнатыла ма?

26.03.2019

Нұрсұлтан Назарбаев Украина Президенті Петр Порошенкомен телефон арқылы сөйлесті

26.03.2019

Ержан Жылқыбаев еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі болып тағайындалды

26.03.2019

Алмат Мадалиев Әділет вице-министрі қызметіне тағайындалды

26.03.2019

#NurOtanTrends пікірталас алаңының кезекті отырысы өтті

26.03.2019

Францияның Бас Консулдығы «Франция мәдениеті» байқауын ұйымдастырды

26.03.2019

Алматыда алғашқы «Қыз Жібек аруы» байқауы өтті

26.03.2019

Академик Асқар Жұмаділдаев жасырған есебін шығарған СДУ студентіне 100 доллар сыйақы берді

26.03.2019

Байқау жеңімпаздары оңтүстікті аралайды

26.03.2019

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Алматы қаласына барды

26.03.2019

Нұр-Сұлтан – Токио бағытында рейс ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу