«Barak» bıznesi

«Adam – Allanyń múlki, dúnıe – adamnyń múlki». Bir jyldary belgili kósemsóz sheberi Qalı Sársenbaı aǵamyz osylaı dep jazǵan edi. Álbette, týmaq barda, ólmek bar. Jaratýshydan bolǵan soń qandaı jaǵdaıda alsa da pendesiniń qolynan keler qaırany joq. Biraq ólimde ózekti órteıtin ókinish bar. Qapıada qyzyl jalynǵa oranǵan bir úıdiń bes jaýqazyny, kámeletke tolmaǵan bes búldirshini – kúlli eldiń ózegin órtegen, opyndyrǵan oqys oqıǵa. Mundaıda ata-ananyń ahýalyn aıtýdyń ózi artyq. Sýyt habar otandastarymyzdyń qolqasyn sýyrǵandaı áser etti. Sonymen qosa qoǵamymyzda qordalanǵan kóp jaıtty de sýyrtpaqtap alǵa shyǵardy. Sonyń biri – jabaıy ýrbanızasıadan týǵan baspana máselesi.

Егемен Қазақстан
07.02.2019 1001
3

Mıllıonnan asa turǵyny bar megapolısterdiń mańaıyndaǵy eldi mekenderde úısiz-kúısiz jandarǵa jalǵa beriletin baraktar men jataqhanalardy jıi baıqaýǵa bolady. Keıbirinde ishinde ydys-aıaq jýatyn bir buryshy bolady. Qaltasy jetkeni árıne jýynatyn ornyna deıin salyp beredi. Biraq bul baspanalardyń bir kiltıpany bar. Uıyqtaıtyn ornyńyz da, as isher ornyńyz da – qurqyltaıdyń uıasyndaı bir bólme. Iаǵnı dastarhanyńyzdy jıyp, ornyna tósek salyp jatýǵa týra keledi. Qalaǵa nápaqa izdep kelgen aýyl qazaǵynyń basym bóligi bul qıyndyqpen betpe-bet keledi. Bul ásirese qoldy-aıaqqa turmaıtyn kishkentaı balasy bar otbasylarǵa qıyn tıetini jasyryn emes. Qalaı aınalsańyz da, bir buryshta sháýgim qaınap tur nemese qyp-qyzyl bolyp elektrli plıta qosylyp tur. Taǵy bir buryshta teledıdaryńyz, telefondaryńyz qosýly turady. Al osyndaı ortada órt qaýipsizdigin saqtaý, kúıip qalmaý úshin janyńyzdy shúberekke túıip otyrýǵa týra keledi. 

Jalpy «barak» degen sózdiń tórkinine úńilsek, bul sonaý XVII ǵasyrdyń sońynda Fransıada ýaqytsha kazarma retinde salynǵan qurylystyń ataýy eken. Keıinnen túrli soǵystarda bul qurylys formasyn jeldetý men juqpaly dertten saqtaný úshin negizinen gospıtaldar paıdalanǵan. Al XIX ǵasyrdyń sońy men ХХ ǵasyrdyń basynda baraktardy iri óndiris oryndarynyń jumysshylary men áskerı maqsatta, eldi mekenderden shalǵaı jerlerde qyzmetkerlerdi ýaqytsha ornalastyrý maqsatynda saldy. Sondaı-aq ekinshi dúnıejúzilik soǵysta konslagerlerde tutqyndardy ustaý úshin de qoldandy.

Stýdenttik jyldarmen qosh aıtysyp, eńbekke bet burǵanda Almatynyń shetindegi «Dýman» shaǵyn aýdanynan osyndaı baraktyń bir bólmesinde turǵanymyz bar. Úlken aýlanyń shetindegi qorshaýynyń ornyna túgelimen uzynnan uzaq baraktar salynǵan edi de, qojaıyny osy baraktardyń ortasynda záýlim úıde turýshy edi. Sonda baraktyń bir bólmesin jalǵa alǵan úsh jas, bir shetinde birimiz dıvanda, birimiz quraq kórpe jaıyp janynda, al úshinshimiz jaı ǵana jerde uıyqtaǵanymyz esimde. Qý tildi dosymyz dıvandy shahardyń joǵary taý jaǵynda turatyn kottedjderdiń, ortasyndaǵy quraq kórpe ıesin qalanyń ortalyǵyndaǵy kópqabatty úılerdiń, al tósenishsiz edenge qulaı ketetin úshinshisin qalanyń tómengi jaǵynan boı kótergen ınfraqurylymy joq aýyldardyń ıesine uqsatyp qaljyńdaýshy edi. Árıne ázil – biraq túbi zil. Bul áleýmettik alshaqtyqtyń, áleýmettik bólinistiń zili bolatyn. 

Sodan beri 15 jyldaı ýaqyt ótse de, álgi baraktardyń ornyn ishinara zamanaýı ispetti jataqhanalar aýystyrǵanymen jalpy qoldanystan túsken joq. Naryq zańy boıynsha, suranys barda usynys bar. Iаkı, tabysyńyz bir basyńyzǵa nemese otbasyńyzǵa jetpese, turǵynjaı retinde osy ispetti omalyp otyratyn oryndy qanaǵat tutýǵa týra keledi. 

Elimizde tıisti vedimister baraktardyń jalpy tizimin jasap, onyń qaýipsizdigi men jaılylyǵyn, salyq tóleýin jolǵa qoıýǵa, sol arqyly kóleńkeli naryqtan shyǵarýǵa bolmas pa edi degen oıǵa qalasyz. Bul memlekettik qazynaǵa da qomaqty úles qosar edi. Tipti qoldanystaǵy zańnama arqyly jalǵa beriletin turǵynjaılardyń jalpy aýdany men shekti baǵasyn engizý de halyqtyń básekege qabileti tómen tobynyń ókilderi úshin aıtarlyqtaı qoldaý bolar edi.

Jýyrda Memleket basshysy Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda turǵyn úı saıasatyna jáne jastar jylynyń jarıalanýyna qatysty halyqtyń kókeıindegi sózdi aıtty. Bul – jalǵa beriletin turǵyn úı sanyn arttyrý. Iаǵnı, qyzmet babymen bir qaladan ekinshi qalaǵa mobıldi jyljý bolýy úshin de bul úılerdiń qajettiligi óte ózekti bolmaq. 

Dál osy sıpattaǵy qoldaýdy kópbalaly otbasylarǵa, áleýmettik sala qyzmetkerlerine, ózin ózi jumyspen qamtýshylarǵa, basqa da tabysy basyna tartsa aıaǵyna jetpeıtin, áleýmettik turǵydan az qamtylǵan azamattarǵa qoldanýǵa ábden bolady. Bul el turǵyndarynyń birinshiden turmystyq jaǵdaıyn, ekinshiden, adam kapıtalynyń ósimin qamtamasyz etedi. Iаǵnı, adamnyń densaýlyǵyn saqtaýǵa, bilim alýyna, ózin ózi jetildirýine múmkindik týady. Osynaý kúnde ózgerip kele jatqan qym-qýyt dúnıede mundaı memlekettik qoldaýǵa ishki áleýetti jumyldyrý tolyǵymen jetkilikti.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.02.2019

Galaxy S10 телефоны 8 наурыздан сатылымға шығады

22.02.2019

Алдағы уақытта мұнай қымбаттай ма?

22.02.2019

Дзюдошыларымыздың Дюсельдорфтағы қарсыластары анықталды

22.02.2019

Өткен тәулікте 43 мың текше метрден астам қар жиналды

22.02.2019

Қай министрліктер мемқызметшілерге артық жұмыс істетіп отыр

22.02.2019

Маңғыстаудың көші-қон қызметі бюджетке 99 млн теңгеден астам қаражат енгізді

22.02.2019

Алматы әкімдігі мен халықаралық IFC қаржы корпорациясы ынтымақтастыққа уағдаласты

22.02.2019

Астана қаласының денсаулық сақтау саласын дамытудың басымдықтары белгіленді

22.02.2019

Солтүстік Қазақстанда әлемдегі ірі қалайы  кен орны ашылады

22.02.2019

Алматы қаласының энергоқауіпсіздігін нығайтқан жоба аяқталды

22.02.2019

Жетісулықтар «Қазақстанның 100 жаңа есімі» жобасының жеңімпазымен жүздесті

22.02.2019

«DIGITAL URPAQ» САРАЙЫ – елімізде баламасы жоқ нысан

22.02.2019

Кәсіпорындар қажет маманды өздері оқытады

22.02.2019

Кеше елордаға бір мың тоннадан астам көмір жеткізілді

22.02.2019

Қазақстанда отандық өндірістегі РТ маркалы авиациялық отынның көтерме бағасы арзандады

22.02.2019

Қостанай облысында кәсіпкер көп балалы отбасына баспана сыйлады

22.02.2019

Қозғалысты реттеймін деп айыппұл төледі

22.02.2019

Көкшетауда «EL jastar» театры ашылды

22.02.2019

БҚО құтқарушылары 5 айлық сәбиді құтқарды

22.02.2019

Асыл тұқымды 5 мың сиыр әкеледі

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу