Даму үшін әділдік ауадай қажет

Әділдік қашанда адамзаттың арманы болып келеді. Жасыратыны жоқ, кейде бір ұжым түгілі, бір отбасының өзінде әділдік кемшін қалып жатады. Осындай жағдайда оның тұтас мемлекетте орнауы орындалмас армандай көрінетіні рас.

Егемен Қазақстан
22.02.2018 197
2

Бірақ қалай десек те, әділдіктің салтанат құратыны қиял емес екендігі анық. Тек сол әділдіктің орнауына адамдардың өздері ерік берсе, соны қабылдаса және соған тек икемделу ғана емес, оны өздері күнделікті ту етіп ұстанып жүрсе нәтиже шығады. Әйтпесе, қолдан сол ту түскен күні әділдік те қараң қалатыны белгілі. Ал біздің ел үшін әзірге керегі әділдік туын әр адамның ұстанып жүруі болып тұрғаны жасырын емес.

Әрине, әділдік адалдықтан туады. Және кез келген істе жұрттың бәрі адалдық танытады деу асыра айтқандық болар еді. Әйтпесе мүлде қылмыс та болмай, сот жүйесі де, құқық қорғау органдары да әділдікті орнатамыз деп шала бүлінбес еді. Мемлекеттер арасында соғыс та болмас еді. Бірақ әлемде жанжал да, соғыс та, қылмыс та қанатын кеңге жайып барады. Ол нені білдіреді? Әрине, қайда болса да әділдікті орнатудың қиындығын білдіреді. Өйткені ол дауласып қалған екі адамның арасындағы келіспеушілік кілтін табу үшін ғана емес, бүкіл адамзаттың болашағы үшін керек. Міне, сондықтан да Мемлекет басшысы Н. Назарбаев «ХХІ ғасырдағы әділдік – бұл ұлттық дамудың ең маңызды шарттарының бірі» деген болатын. Бұл сөзге ел іші де, сырты да тыныш болсын, халықаралық жағдай жақсы болсын, дау-дамай, өкпе-наз, қастандық аз болсын деп тілейтін иманды жанның бәрі қосылады. Өйткені әділ бола білудің маңызы тереңде. Оны Елбасы да айта келе: «ХХІ ғасырда жаһандық әлемнің құрылымы көптеген факторларға тәуелді. Олардың қатарында жер жүзіндегі миллиардтаған адамдардың әділдікке ұмтылысын көруге болады. ХХІ ғасырдағы әділдік – бұл адамгершілік категориясы ғана емес, ұлттық, жаһандық дамудың ең маңызды шарттарының бірі. ХХІ ғасыр­да «үшінші әлемнің» табиғи ресурстарын «сорудан» тұратын экономикалық модельден өнегелік күтуге болмайды. Ол жерлерде әлгін­дей ресурстар таусылған соң тығы­рыққа тірелу байқалады», деді.

Демек, әділдік біздің дамуымыз үшін ауадай қажет. Ол үшін не керек? Біздің Ата Заңымызда ең басты құндылығымыз адам, оның құқы мен бостандығы екендігі анық жазылған. Ендеше осы азаматтардың бай-қуатты, бақытты болуы мен елдің өркендеуіне не түрткі бола алады? Ол – әлемдік тәжірибеде айқындалған­дай, биліктің азаматтарға деген адал қарым-қатынасы, Конституция, заң­дарымыздың барлық талаптары ой­да­ғыдай сақталуы. Осындай адал да әділ қарым-қатынас арқасында азаматтар өздерінің, балаларының, немерелерінің ертеңгі күнге сенімін арттырады. Ешқандай қорқынышсыз, үрейсіз үлкен істерді сеніммен бас­тайды. Ал мұның өзі азаматтардың бола­шақта табиғи ресурстарға мүдделі бол­май бақуатты өмір сүре алатындай күйге жетуіне жағдай жасайды.

Бәріміздің де жақсы өмір сүр­гі­міз келетіні сөзсіз. Осы орайда Елба­сы­­ның әлемдегі 30 озық елдің қатарына ену бастамасын көтеруі бекер емес. Ол көшке тек өз елінде жақсы өмір сүретіндер ғана қосыла алады. Міне, Мемлекет басшысының стратегиялық тапсырмасының мәнісі осы – ел тұрмысының жоғары деңгейге жетуін көздеу. Оның бір негізі – әділдік. Оны қалыптастыратын сот жүйесі мен құқық қорғау органдары. Осыған орай Президент «Кез келген сот реформасының түпкі мақсаты – судьялардың адалдығы мен кәсібилігі, әділдік және әділ сотқа қолжетімділік болып саналатын тәуелсіз және сатылмайтын сот билігі» деді. Ендеше біле білсек, құқық қорғау органдары мен соттардың проблемаларының бүкіл қырын қамтитын Ұлт жоспары дәл осы міндеттер ауқымын шешуге бағытталған. Бірақ бір ғана соттың немесе құқық қорғау органдарының жұмысы әділдік мәселесін шешіп бере алмайды. Әр адамның, барша халықтың, тұтас елдің қолында әділдік туы желбіреп тұрса ғана биліктің де назары адалдық пен әділдік ауылына ауатыны сөзсіз. Алайда бұған біз дайынбыз ба осы?

Александр ТАСБОЛАТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.02.2019

Елбасы Сауд Арабиясының Королімен телефон арқылы сөйлесті

20.02.2019

Елбасы «Самұрық-Қазына» акционерлік қоғамы басқармасының төрағасы Ахметжан Есімовті қабылдады

20.02.2019

Жас журналистер клубы құрылды

20.02.2019

Алексей Луценко тағы да топ жарды

20.02.2019

«Амурға» әліміз жетпеді

20.02.2019

Асанәлі Әшімов: «Театрды ашудағы мақсатым – талантты жастарды қолдау»

20.02.2019

Бақыт Сұлтанов автобус паркін жаңарту жоспарлары туралы айтып берді

20.02.2019

Қарағанды облысында 2 күнде 41 жол-көлік оқиғасы тіркелді

20.02.2019

Бейсенбі күні Қостанай облысы мен СҚО-да дауылды ескерту жарияланды

20.02.2019

Тілсіз жаудан зардап шеккен отбасыға тәртіп сақшылары көмектесті

20.02.2019

Ақмола облысының 5 ауданында «Еnglish for jastar» жобасы жалғасатын болады

20.02.2019

Бурабайда қысқы президенттік көпсайыстан облыстық біріншілік өтті

20.02.2019

Көкшетауда «Бояулар құпиясы» жас суретшілер байқауы өткізілді

20.02.2019

Еліміз Иранға 42 тонна сиыр етін экспорттайды

20.02.2019

Қарағандыда жемқорлық құқық бұзушылықтар бойынша брифинг өтті

20.02.2019

Алматыда ережесіз жекпе-жектен жарыс өтеді

20.02.2019

Ақтөбе облысында «Агрогектар» жобасы жүзеге асырылуда

20.02.2019

Қырғыз Республикасынан кіргізілетін өнімдерге шектеу қойылмақ

20.02.2019

Мемлекеттік қызметшілер декларациясын тапсыру мерзімі 31 наурызда аяқталады

20.02.2019

Астанада кәсіпкерлер мен инноваторларды біріктіретін алаң ашылады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу