«Наз» би театры «U-Sana» би спектаклін ұсынды

Астана қаласы әкімдігінің «Наз» мемлекеттік би театры «U-Sana» би спектаклінде әлеуметтік мәні зор мәселені көпшілік назарына ұсынды.

Егемен Қазақстан
09.04.2018 3342
2

 

Барлығы көрші баланың план­шетінен басталды. Алдымен жас­­өспірімдердің гаджетке­ тәуел­­­­­­­ділігінің өзі қайдан шы­­­ғу­да? За­ман ағымынан қа­лу­ға болмайтын, ақпараттық жыл­­­­дам­­дыққа көз ілеспейтін уа­қыт­та дәс­­түрлі құндылықтар мә­ні­нің сол­­­ғындауынан ба, әлде қо­ғам­дағы ата-ана мен бала, дос-жаран­­­мен пен қарым-қатынастың басқа деңгейге ауысуынан, әл­де ығысуынан дейсіз бе, әлде вир­туалды әлемдегі ықпалдың санаға тигізер әсерінен дейсіз бе? Спектакль осы сауалдарға жауап іздегендей.

Ермек, Айгүл, Еркін – бір үйдің балалары. Еркін ауылда әжесінің тәр­биесін көрген, тай мініп, асық ойнаған, домбы­раның үніне елти­тін кенже ұл болса, Ермек пен Айгүл сабақ­тарын өте жақсы оқып, ата-ана­­сына қолғабыс жа­сап, іні­сінің сабақ оқуына да кө­ңіл бө­­ліп, кітап ақтарып ба­ла­­лық қы­зық­тарын біліммен ұш­тасты­ратын жеткіншектер. Бірақ осы бақытты өмір Асан ат­ты көрші баланың планшетпен ойнап жүр­генін көрген соң нілдей бұ­зылады. Балалардың оған қат­ты қызыққаны сондай, от­ба­сындағы өте құнды, анасы үшін қимас домбыраны планшетке айырбастайды. Еркін домбы­раны қимай қанша қиылса да, үл­кен екі баласының көңілі үшін ана сол қадамға барды. Алайда ойынға берілген балалар анасы мен кітапты тыңдаудан қалып, компьютерлік ойындар иесі У-Сананың ықпалына көшеді. Сахнада – гаджет жетегіне ілесіп, балалық кейпінен өзгеріп кеткен жеткіншек. Шиыршық атып, жан күйзелісіне түсіп, шарқ ұрған ана. Ана рөлінде биші Гаухар Исмағұлова би тілімен осы бір ішкі иірімдерді шебер жеткізеді.

Сахнадағы У-Сананың (Қар­лығаш Нәсен) ықпалы өте зор. Қимылы әбжіл, құдіретінің күшін білген У-Сана патшайым бала біткеннің ой-санасын жаулаған. Алдында ғана ана алдында тал­шыбықтай иіліп жүрген балалар құрыққа түскенде роботқа айналғандай. Бар зейіндері, есіл-дерті тек қолдарындағы гад­жетте. Залдағы көрермен тым-тырыс. Уланған Айгүл (Ай­дана Дайрабаева) жанары шоқ­тай жанып, залға көз тіккен. Жан­ды денеден гөрі пультпен бас­қарылатын компьютерлік ойын­дардағы бейнелерге айнал­ған балалар бірінен соң бірі кө­рер­мендер залын қақ жарып сах­­­наға беттеген. Қолындағы план­шетімен қызықтырып, зал аралап кеткен көрші бала Асан­ның қармағына (Марғұлан Жү­нісов) дәл қазір-ақ талай жет­кіншек түсердей. Еліктіреді, қы­зықтырады, түрлі ойынның ке­реметтерін беріле көрсетеді. Ал жан қармана балаларын іздеп, таба алмай шиыршық атып, шарқ ұрған ана жанында ұлттық ру­хы өлмеген кенжесі Еркін (Ер­жан Құдайбергенов) ғана. Балалар табылды. Бірақ олар У-Сананың ықпалынан шыға алмайды. У-Сананың құлына айналған балалар өткен өмірін ұмытып, іздеп келген бауырына да қарамайтын жағдайға түскен.

Сахнада арпалысты би. Деко­рацияда, лэд экранда шыр­­ма­уыққа шырмалып алыс­тап кеткен домбыра суреті. У-Сана шеңгелі қусырып барады. Жан­ұшырған ана мен бала ойынға тәуелді қымбаттарын тұтқыннан шы­ғаруға, бұрынғы өмірлеріне қайта әкелуге бар күшін жұмсайды.

Неге бұлай болды? Табан ті­рер тұрлауы, рухани діңгегі осал ма? Солай тәрізді. Ата-бабадан жет­кен діл, таным, көзқарас, дәс­түр байланысы қай жерден үзілді? Домбыра, қамшы, асық тәрізді құндылықтарды тәрк етпей, бойдағы қанмен бе­рілген ұлттық рухтың діңіне құрт түспесе, тамырдан жеткен нәр жас шыбықты иілтіп, бүк­тіргенімен жұлып әкете алмайды екен. Анасымен бірге У-Санамен арпалысқан Еркін сол тамырын үзбеген шыбық. Спектакльдің нағыз шарықтау шегі. Анасы мен Еркін У-Сана басындағы тәжді шешуімен барлық бала роботтық кейіптен, санасы уланған, ойынпаз, ойсыз бейнеден арылып, саналы жеткіншектерге айналады. У-Сана жеңілді.

Кейінгі буын бойында қауқар бар екен, күресе алады екен. Ер­кін бауырларын жамандықтан құт­қарып, бұрынғы өмірлеріне қайта әкеледі. Қойылым ғаламтор жетегінде кетіп, білімнен алыс­тап, тек қана ойынның соңына түскен балаларды білім әлеміне жетелейді.

Әлемдік мәселеге айналған виртуалды әлемге тәуелділік тақырыбын қозғаған қойылым «Наз» би театрының әлеуетін, ел алдын­да­ғы жауапкершілігін де көр­сет­кендей. Либретто авторы Са­ғаділдә Үсібәлі, қоюшы хореографтар Арман Баймағамбетов, Ұлан Изенаев, Сағит Дүзбаев, композитор әрлеуші Байдалы Рыспанбет, театрдың көркемдік жетекшісі, бас балетмейстері Қадиша Ағымбаеваның үйле­сімге ұмтылған қимылымен, әлеу­меттік мәні зор мәселені сах­наға алып шығып, кішкентай кө­рермендерге ұсынуын үлкен же­тістік деп бағалаған орынды. Естеріңізге сала кетейік, либретто авторы Сағаділдә Үсібәлі тұңғыш «Қазақ елі»  анимациялық фильмінің сценарийін жазған, балалар тақырыбына қалам тартып­ жүрген қаламгер болса, «Наз» мемлекеттік би театры сан түрлі ұлт пен ұлыстардың би­­лерін, хореографиялық қойы­лымдар мен композицияларды сахналаған Қазақстандағы бір­ден-бір кәсіби би театры.

Ібір-Сібір жұрты дейтін қиыр­ды жайлаған түркітілдестер ішінде камасин атты халық болыпты. Өзінің тілі, мәдениеті, дәстүрі бар еді. Әуелі дәстүрі мен тілінен айрылған жұрт құм­ға сіңген судай қарасы көп халықтың арасында жоғалып кетіпті. Қазір камасиндер жоқ. Ал сахнадағы би тілі камасиндей жоғалмауға үндейді. Қапастан шығып, шырмауықтан арылған домбыра ұлттық болмыстың шырақшысындай көрінді!

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

16.11.2018

Атыраулық Қаһарман Қисметов  Әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

16.11.2018

Қазақ жігіті америкалық хоккей командасының капитаны атанды

16.11.2018

​Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Эритреяға қарсы санкцияларды жою туралы қарарын қолдады

16.11.2018

Алматыда белгілі сахна суретшісі Мұрат Сапаровтың көрмесі өтті

16.11.2018

ШҚО Зайсан ауданында Баймұрат батырға ескерткіш қойылды

16.11.2018

Қ. Тоқаев халықаралық кездесулер өткізді

16.11.2018

​Тегеранда Қазақстан-Иран консулдық консультациялары өтті

16.11.2018

Үнді бизнесмендеріне Қазақстандағы инвестициялық жобалар ұсынылды

16.11.2018

Д.Кәлетаев Батыс Қазақстан облысында өтіп жатқан Азаматтық Форумның жұмысына қатысты

16.11.2018

Қазпошта 111 франчайзинг нүктесін ашты

16.11.2018

Елбасы Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

16.11.2018

Астанада жасөспірімдер олимпиадасының жеңімпаздарына құрмет көрсетті

16.11.2018

Шымкенттен Дубайға ұшатын рейс ашылады

16.11.2018

Шымкентте Қазақстан – Өзбекстан бірінші аймақаралық форумы өтті

16.11.2018

Қостанайлық полицейлер жедел-профилактикалық шара кезінде мал ұрлығын ашты

16.11.2018

Соңғы 10 айдағы салықтық түсімдер бойынша жұмыс қорытындыланды

16.11.2018

Мемлекет басшысы Қазақстанның халық жазушысы Әбдіжәміл Нұрпейісовті қабылдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу