«Наз» би театры «U-Sana» би спектаклін ұсынды

Астана қаласы әкімдігінің «Наз» мемлекеттік би театры «U-Sana» би спектаклінде әлеуметтік мәні зор мәселені көпшілік назарына ұсынды.

Егемен Қазақстан
09.04.2018 3666
2

 

Барлығы көрші баланың план­шетінен басталды. Алдымен жас­­өспірімдердің гаджетке­ тәуел­­­­­­­ділігінің өзі қайдан шы­­­ғу­да? За­ман ағымынан қа­лу­ға болмайтын, ақпараттық жыл­­­­дам­­дыққа көз ілеспейтін уа­қыт­та дәс­­түрлі құндылықтар мә­ні­нің сол­­­ғындауынан ба, әлде қо­ғам­дағы ата-ана мен бала, дос-жаран­­­мен пен қарым-қатынастың басқа деңгейге ауысуынан, әл­де ығысуынан дейсіз бе, әлде вир­туалды әлемдегі ықпалдың санаға тигізер әсерінен дейсіз бе? Спектакль осы сауалдарға жауап іздегендей.

Ермек, Айгүл, Еркін – бір үйдің балалары. Еркін ауылда әжесінің тәр­биесін көрген, тай мініп, асық ойнаған, домбы­раның үніне елти­тін кенже ұл болса, Ермек пен Айгүл сабақ­тарын өте жақсы оқып, ата-ана­­сына қолғабыс жа­сап, іні­сінің сабақ оқуына да кө­ңіл бө­­ліп, кітап ақтарып ба­ла­­лық қы­зық­тарын біліммен ұш­тасты­ратын жеткіншектер. Бірақ осы бақытты өмір Асан ат­ты көрші баланың планшетпен ойнап жүр­генін көрген соң нілдей бұ­зылады. Балалардың оған қат­ты қызыққаны сондай, от­ба­сындағы өте құнды, анасы үшін қимас домбыраны планшетке айырбастайды. Еркін домбы­раны қимай қанша қиылса да, үл­кен екі баласының көңілі үшін ана сол қадамға барды. Алайда ойынға берілген балалар анасы мен кітапты тыңдаудан қалып, компьютерлік ойындар иесі У-Сананың ықпалына көшеді. Сахнада – гаджет жетегіне ілесіп, балалық кейпінен өзгеріп кеткен жеткіншек. Шиыршық атып, жан күйзелісіне түсіп, шарқ ұрған ана. Ана рөлінде биші Гаухар Исмағұлова би тілімен осы бір ішкі иірімдерді шебер жеткізеді.

Сахнадағы У-Сананың (Қар­лығаш Нәсен) ықпалы өте зор. Қимылы әбжіл, құдіретінің күшін білген У-Сана патшайым бала біткеннің ой-санасын жаулаған. Алдында ғана ана алдында тал­шыбықтай иіліп жүрген балалар құрыққа түскенде роботқа айналғандай. Бар зейіндері, есіл-дерті тек қолдарындағы гад­жетте. Залдағы көрермен тым-тырыс. Уланған Айгүл (Ай­дана Дайрабаева) жанары шоқ­тай жанып, залға көз тіккен. Жан­ды денеден гөрі пультпен бас­қарылатын компьютерлік ойын­дардағы бейнелерге айнал­ған балалар бірінен соң бірі кө­рер­мендер залын қақ жарып сах­­­наға беттеген. Қолындағы план­шетімен қызықтырып, зал аралап кеткен көрші бала Асан­ның қармағына (Марғұлан Жү­нісов) дәл қазір-ақ талай жет­кіншек түсердей. Еліктіреді, қы­зықтырады, түрлі ойынның ке­реметтерін беріле көрсетеді. Ал жан қармана балаларын іздеп, таба алмай шиыршық атып, шарқ ұрған ана жанында ұлттық ру­хы өлмеген кенжесі Еркін (Ер­жан Құдайбергенов) ғана. Балалар табылды. Бірақ олар У-Сананың ықпалынан шыға алмайды. У-Сананың құлына айналған балалар өткен өмірін ұмытып, іздеп келген бауырына да қарамайтын жағдайға түскен.

Сахнада арпалысты би. Деко­рацияда, лэд экранда шыр­­ма­уыққа шырмалып алыс­тап кеткен домбыра суреті. У-Сана шеңгелі қусырып барады. Жан­ұшырған ана мен бала ойынға тәуелді қымбаттарын тұтқыннан шы­ғаруға, бұрынғы өмірлеріне қайта әкелуге бар күшін жұмсайды.

Неге бұлай болды? Табан ті­рер тұрлауы, рухани діңгегі осал ма? Солай тәрізді. Ата-бабадан жет­кен діл, таным, көзқарас, дәс­түр байланысы қай жерден үзілді? Домбыра, қамшы, асық тәрізді құндылықтарды тәрк етпей, бойдағы қанмен бе­рілген ұлттық рухтың діңіне құрт түспесе, тамырдан жеткен нәр жас шыбықты иілтіп, бүк­тіргенімен жұлып әкете алмайды екен. Анасымен бірге У-Санамен арпалысқан Еркін сол тамырын үзбеген шыбық. Спектакльдің нағыз шарықтау шегі. Анасы мен Еркін У-Сана басындағы тәжді шешуімен барлық бала роботтық кейіптен, санасы уланған, ойынпаз, ойсыз бейнеден арылып, саналы жеткіншектерге айналады. У-Сана жеңілді.

Кейінгі буын бойында қауқар бар екен, күресе алады екен. Ер­кін бауырларын жамандықтан құт­қарып, бұрынғы өмірлеріне қайта әкеледі. Қойылым ғаламтор жетегінде кетіп, білімнен алыс­тап, тек қана ойынның соңына түскен балаларды білім әлеміне жетелейді.

Әлемдік мәселеге айналған виртуалды әлемге тәуелділік тақырыбын қозғаған қойылым «Наз» би театрының әлеуетін, ел алдын­да­ғы жауапкершілігін де көр­сет­кендей. Либретто авторы Са­ғаділдә Үсібәлі, қоюшы хореографтар Арман Баймағамбетов, Ұлан Изенаев, Сағит Дүзбаев, композитор әрлеуші Байдалы Рыспанбет, театрдың көркемдік жетекшісі, бас балетмейстері Қадиша Ағымбаеваның үйле­сімге ұмтылған қимылымен, әлеу­меттік мәні зор мәселені сах­наға алып шығып, кішкентай кө­рермендерге ұсынуын үлкен же­тістік деп бағалаған орынды. Естеріңізге сала кетейік, либретто авторы Сағаділдә Үсібәлі тұңғыш «Қазақ елі»  анимациялық фильмінің сценарийін жазған, балалар тақырыбына қалам тартып­ жүрген қаламгер болса, «Наз» мемлекеттік би театры сан түрлі ұлт пен ұлыстардың би­­лерін, хореографиялық қойы­лымдар мен композицияларды сахналаған Қазақстандағы бір­ден-бір кәсіби би театры.

Ібір-Сібір жұрты дейтін қиыр­ды жайлаған түркітілдестер ішінде камасин атты халық болыпты. Өзінің тілі, мәдениеті, дәстүрі бар еді. Әуелі дәстүрі мен тілінен айрылған жұрт құм­ға сіңген судай қарасы көп халықтың арасында жоғалып кетіпті. Қазір камасиндер жоқ. Ал сахнадағы би тілі камасиндей жоғалмауға үндейді. Қапастан шығып, шырмауықтан арылған домбыра ұлттық болмыстың шырақшысындай көрінді!

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларды қолдаудың 10 қадамы жасалды

22.02.2019

Қостанайда әкім есебі жаңа ғимаратта өтті

22.02.2019

Қарағанды облысының тумасы Қазбек Нұржановтың құрметіне арналған 41-ші жеңіл атлетика жарысы өтті

22.02.2019

Қарағанды облысында 479 жоба іске асады

22.02.2019

Ұлттық валютадағы мәтін тек қазақ тілінде болады

22.02.2019

Sanofi - күдіктен ада компания

22.02.2019

Сенатор С.Айтпаева Германиядан келген делегациямен кездесті

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларға тұрғын үй сертификаттары беріледі

22.02.2019

Ақтөбе облысында су тасқынына дайындық шаралары қабылданып жатыр

22.02.2019

Құралай Ахмет: Шет елде оқуға ынтасы бар кез келген адам «болашақтық» бола алады

22.02.2019

Жастар кәсіпкерлігіне арналған «Jas Business» семинары өтті

22.02.2019

Халықтың әл-ауқатын жақсарту – басты мақсат

22.02.2019

Жоғарғы сот жемқор судьяларды анықтауды күшейтеді

22.02.2019

Шаңғымен тұғырдан секіруден Қазақстан командасы әлем чемпионатында бақ сынайды

22.02.2019

Ерлан Қошанов көпбалалы отбасылар тұрғын үймен қалай қамтамасыз етілетінін айтты

22.02.2019

Мамандар: Денсаулық туралы жаңа Кодексті қабылдау бизнес үшін кедергілер туғызуы мүмкін

22.02.2019

Семейде «Нәджип Әмір» атындағы аудитория ашылды

22.02.2019

«Әбу-Даби Плаза» елордада жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді

22.02.2019

Милад Карими мен Аким Мусаев Мельбурндегі Әлем кубогінің финалына өтті

22.02.2019

Юлия Галышева бастаған Қазақстан командасы Жапониядағы әлем кубогіне қатысады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу