Сенаттың жалпы отырысында үш жылдық бюджет қабылданды

Сенат Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен өткен Сенаттың жалпы отырысында депутаттар «2018-2020 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» және басқа да бірқатар маңызды заң жобаларын қабылдады. 

Егемен Қазақстан
27.04.2018 3231
2

Бүйірі толық бюджет

2018-2020 жылдардағы еліміздің басты қаржылық құжатын депутаттар алдында Ұлттық экономика министрі Тимур Сүлейменов, Қаржы министрі Ба­­қыт Сұлтанов және Ұлттық банк тө­ра­ғасы Данияр Ақышев қорғап шық­ты. 

– Құжатта негізгі макрокөрсеткіштер мен бюджет параметрлерінің болжамы нақтыланып отыр. 2017 жылы жалпы номиналды ішкі өнім 4 пайызға өсті. Ал биылғы жылдың қаңтар мен наурыз айының аралығында экономиканың өсімі 4,1 пайызға жетті. 2018 жылы мұнайдың болжамды бағасы 1 барреліне 45 АҚШ долларынан 55 долларға дейін ұлғайды. Ал АҚШ долларына шаққандағы теңгенің есептік бағамы 140 теңге деңгейінде сақталды. 2017 жылы нақтыланған базаны есепке ала отырып 2018 жылға ішкі жалпы өнім 57,2 трлн теңге көлемінде болжанады, – деді өзгерістердің себебін түсіндірген Т.Сүлейменов. 

Оның айтуынша, заң жобасындағы өзгеріс ішкі жалпы өнімнің, өң­деу өнеркәсібінің өсуімен де байла­ныс­тырылған. Мұнайдың әлемдік баға­сының өсуінен импорт пен экспорт та арта түседі. Ал инфляция көлемі 5-7 пайыз дәлізінде сақталады. 

Ал Қаржы министрі Б.Сұлтанов құ­жат­тағы негізгі басымдықтар Мемле­кет басшысы жолдауларындағы тапсыр­маларды қаржыландыру мен «Пре­зиденттің бес әлеуметтік бастамасын» іске асыруға арналғандығын атап өтті. 

– Үш жылдық бюджет жобасын қа­лыптастыру кезінде біз кірістердің жиналу болжамын ішкі жалпы өнімге 0,3 пайызға оза жоспарлаған болатынбыз. Сондықтан бұл нақтылауда нақты өсім болжамы ескерілді, – деді Б.Сұлтанов.

Қаржы министрінің баяндауынша, бюджет шығыстары үш негізгі ба­ғыт бойынша жаратылмақ. Біріншісі, Мем­лекет басшысының «Қазақстанның үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсе­кеге қабілеттілік» және «Төртінші өнер­кәсіптік революция жағдайындағы даму­дың жаңа мүмкіндіктері» атты жол­дау­ларындағы тапсырмаларды жүзеге асыруға 293 млрд теңге көздел­ген. Сондай-ақ Президенттің бес бас­та­масын орындауға 25 млрд теңге жо­с­парланған. Ал бұрынғы міндетте­мелерді іске асыруға 99 млрд теңге бағыттау жоспарланған.

Ұлттық банк төрағасы Данияр Ақышев өз баяндамасында баға тұ­рақ­тылығын қамтамасыз етуге, инфляция­ны жоспарлы дәлізде ұстап тұруға басымдық беретіндіктерін атап өтті. Мәселен, наурыз айында инфля­ция көлемі 6,6 пайыз көлемінде тір­келген. Бұл – алдын ала белгіленген бол­жамның шамасы. Ал бірінші тоқсанның қорытындысы бойынша инфляция өт­кен жылғыдан төмен болған. 

Д.Ақышев 2018 жылдың қаңтар-наурыз айларында банктердің халыққа берген несиесінің көлемі 2017 жылдың осындай мерзімімен салыстырғанда 23 пайызға өсіп, 2,7 трлн теңгеге жет­кендігін атап өтті.  Ал наурыз айының соңында экономиканы несиелеу көлемі  12,6 трлн теңге болған. 
Ел азаматтары соңғы жылдары жи­нағын сақтау кезінде ұлттық ва­лю­таға басымдық беретін болған. 

Субсидиялар сүзгіден өтеді

Сенаторлар үш жылдық бюджет жо­басының авторларына ел­дегі қа­лыптасқан әлеуметтік-экономи­калық ахуал бойынша сауалдарын қойды. Мәсе­лен, Сенат депутаты Мұ­рат Бақтиярұлы 2018 жылы ауыл ша­руа­шылығын суб­сидиялауға қомақты қар­жы бөлі­нетіндігін айта келе, оны бөлу тәртібіндегі өзгерістер туралы сұрады. 

Бұл сауалға жауап берген Үкімет басшысының орынбасары – Ауыл шаруашылығы министрі Өмірзақ Шөкеев «Бізде ауыл шаруашылығын субсидиялау жүйесі өте күрделеніп кеткенін өздеріңіз білесіздер. Қазір субсидияның 54 түрі бар. Министрліктің негізгі ұстанған бағыты – бұл субсидияларды жеңілдету. Биылдың өзінде 42 субсидияны қалдырмақпыз, оның ішінде тиімсіздерін қысқартып, тиімділері қалдырылады. Ең бас­тысы, несие пайызын төмендету мәселесіне көбірек көңіл бөлеміз. Одан кейін инвестициялық субсидияларды көбейтеміз», деп жауап қайтарды. 
Ол, сондай-ақ бұрын гектар, тонна мөлшеріне берілетін субсидиялар барынша азайтылатындығын да атап өтті. Ал мал шаруашылығында ет пен сүт өндірушілерге ерекше қолдау көрсетілгелі отыр. Ө.Шөкеев сонымен қатар суармалы жерлерді игеруге басымдық берілетіндігін жеткізді. 

Жалпы, субсидия тұрғысындағы мәліметтер Ауыл шаруашылығы министрлігінің интернеттегі ресми парақшасында орналастырылған. 
Ал сенатор Нұрлан Қылышбаев аталған заң жобасында Президенттің бес бастамасы бойынша өз-өзін еңбекпен қамту және жұмыссыз тұрғындар арасында жаппай кәсіпкерлікті дамытуға бөлінетін 20 млрд теңгенің тағдырына байланысты алаңдаушылығын жеткізді. Оның пікірінше, «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы ақпаратына сәйкес, 2017 жылы «Бастау Бизнес» бағдарламасы бойынша жалпы құны 1 млрд 200 млн теңгеге 15 мың адам оқытылған. Барлығы 314 адам несиеге ие болған. 2018 жылы 2 млрд 400 млн теңгеге 30 мың адам оқытылып, 14 мың адамды несиелеу жоспарланған. Осы орайда депутат оқытылғандар мен несиеленген адамдар арасындағы алшақтыққа назар аударып, оқытудың тиімділігі туралы сұрады. 

Бұл сауалға да Үкімет басшысының орынбасары – Ауыл шаруашылығы министрі Өмірзақ Шөкеев жауап беріп, аталған бағдарламаның маңызды екендігін атап өтті. Оның айтуынша, «Бастау Бизнес» бағдарламасы арқылы оқығандарды міндетті түрде несиелендіру қағидасы жоқ. Дегенмен, бірінші кезекте несие алушының жағдайы, кепілге қойылатын дүниесі де есепке алынады.

13 мың үй кепілге қойылған

– Биыл ауыл шаруашылығын қолдау ұйымдары арқылы тұрғындарды несиелеуге 44 млрд теңге бөлініп отыр. Біздің жоспарымыз бойынша 11 мыңдай несие беріледі. Бірақ жаппай несиелеудің өзіндік қаупі де бар. Былтыр жеке шаруашылықтар кооперативтерге кірер кезде үйлерін кепілдікке қойды. Қазір осындай 13 мың үй кепілде тұр. Ал егер ертеңгі күні ол шаруашылықтар қаржыны қайтара алмаса, үйлерін сатуға тура келеді. Оның қандай әлеуметтік жағдайға алып келетіндігін болжаудың өзі қиын, – деді Ө.Шөкеев. 

Заң жобасын талқылау барысында сенатор Динар Нөкетаеваның әлеуметтік салаға бөлінетін шығыстар азайып кеткендігіне байланысты сауалына орай Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Мәдина Әбілқасымова елдегі демографиялық ахуалдың жайын айтып берді. 

Нақтырақ баяндасақ, бала тууына арналған біржылдық жәрдемақы және бала бір жасқа толғанға дейін күтіміне ай сайынғы жәрдемақы көлемі кемімеген. Алайда, 2017 жылы туу  19 мың балаға азайған.  Оның үстіне өткен жылдары елімізде үшінші, төртінші балаларын дүниеге әкелетін отбасылар саны да  азайып кеткен. 

Жалпы, сенаторлар әскери оқу орын­дарының материалдық-техни­калық және оқу-әдістемелік базасын жаңар­туға қаржының аз бөлінетіндігі, екінші деңгейдегі банктерді сауықтыруға байланысты да мәселе көтерді. 

Талқылаулар қорытындысы бо­йын­ша заң жобасы бірауыздан қабыл­данды. Жалпы отырыста сон­дай-ақ Инвестициялар жә­не даму министрі Жеңіс Қасым­бек таныстыр­ған «Қазақстан Респуб­ликасының Үкіметі мен Америка Құрама Штат­тарының Үкіметі ара­сындағы мемле­кеттік әуе кемелеріне аэронавигация­лық қызмет көрсету үшін төлемақы алуға қатысты келісімді ратифика­ция­лау туралы» және Мәдениет және спорт министрі Арыстанбек Мұхаме­диұлы таныстырған «Қазақстан Рес­пуб­ликасының кейбір заңнамалық актілеріне архив ісі мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобалары қабылданды.

Алғашқы аталған құжат бойынша қос мемлекеттің бортында үкімет делегациясы бар мемлекеттік әуе кемелерін аэронавигациялық алымдардан босату көзделген.

Ал осыдан 20 жыл бұрын қабыл­данған архив ісін жүргізу және дамытуға бағытталған заңның жаңа нұсқасында саланы жаңғырту мен жетілдірудің заман талабына сай тетіктері қамтылған. 

Жиын барысында депутаттар тарапынан орталық атқарушы органдарға депутаттық сауалдар да жолданды.

Серік ӘБДІБЕК,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Елбасы көрмесі – Атырауда

19.09.2018

Таразитану қарлығаштары

19.09.2018

Қазақстан мен Гамбия екіжақты ынтымақтастығы дамуға бағытталуда

19.09.2018

Қылқалам шеберінің дара жолы

19.09.2018

Президент көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы тағайындалды

19.09.2018

Сенат Төрағасы Бразилияның жаңа елшісіне тілектестігін білдірді

19.09.2018

Шыны зауытында 4 нысанның жұмысы жүріп жатыр

19.09.2018

Жанат Шаймерденов  «Сырбар» Сыртқы барлау қызметі директорының орынбасары болып тағайындалды

19.09.2018

Алматыда «ANQ 2018» XVI Азия Сапа Конгресі өтуде

19.09.2018

Мәулен Әшімбаев арнайы сапармен Алматы қаласына барды

19.09.2018

Білім жарысында болашақ экономистер

19.09.2018

Петропавлда жылу беру маусымы басталды

19.09.2018

Астанада әлемдегі бастапқы денсаулық сақтауды дамыту декларациясы қабылданады

19.09.2018

«Барыс» Омбының «Авангард» клубынан 3:4 есебімен ұтылды

19.09.2018

Қостанайлық  спортшы қыз Азия мен Океания чемпионатынан қос алтын медаль әкелді

19.09.2018

Көп көрсеткішке көңіл толмайды

19.09.2018

Елбасы Есеп комитетінің төрайымы Наталья Годунованы қабылдады

19.09.2018

Аралдағы жатақхана туралы ақпарат негізсіз

19.09.2018

Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

19.09.2018

Өскеменде Қазыбек би даңғылы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу