Қаралы жиын басында имам сөзі хақ болар

Жаназаға сап түзеген халықтың алдына шыққан имам жұртқа арқа­сын беріп, екі қолын айқастыра ұс­тап іштей дұғасын оқып, бір сәт үн­сіз қалды. Күллі әлем мүлгіді. Кенет ең алдыңғы қатарда тұрған әлде­кімнің қалта телефоны безілдеп қоя берді.

Егемен Қазақстан
22.11.2017 196
2

«Махаббаттың құдірет күші әлдилеп...» Иесі рингтонға кәдімгі «Дос-Мұқасанның» «Той жыры» әнін бар нақышымен жүктеп алған екен.

 Жабырқаулы жұртты әрі-сәрі қылған қалта телефон, қолдан қолға өтіп, түймесі әрең басылып, үні әрең өшіп, иесіне қайтып оралды-ау дегенде, әлгі саз қайта басталды... Барша қауымды ыңғайсыз күйге ұшыратқан осы құбылысты елең қылмай қоштасу дұғасын сабырмен аяқтаған имам жұртқа қарап, «Уа, жамағат! Алла та­ғалам сауаптан жазсын, әлгінде бар­шаңызға қалта телефондарыңызды өші­ріп қойыңыздар деуді ескертпеппін. Кешіріңіздер...» деді. Имам айтпаса да істелінетін қаракеттер ғой. Десе де жап-жас иманжүзді имамның бұл ұлағатына жұрт өте-мөте тәнті болып қалысты.

Маған бұған дейін тілші ретінде жаназа жайлы қалам тербеймін-ау деген ой келмепті. Бүгін жазуға тура келіп тұр. Оған бір ғана Талғардағы жаназа үстіндегі «Той жыры» себепші емес, әрине... Жаназа үстінде өзіміз үнемі куә болып жүрген кейбір жайсыз жайттар дер едім. Қандай да әулет болмасын ерте ме, кеш пе қаралы жайтты басынан кешері анық. Абайша айтқанда «Өлу үшін туғансың ойла, шырақ» дегендей, өзекті жанға өлім бар. Біреу дүниеге келеді, біреу бақилық боп жатады. Ол – өмір заңдылығы. Міне, Алматының қақ төрінде кеше ғана арамызда жарқылдап жүрген арыстай азаматтан айырылып, басымыз иіліп тұрмыз. Биік тас қамалмен қоршалған онсыз да тар аулаға адам лық толды. Жұрт алдына тосын шыққан имам дауыстап «Жамағат, жаназаға дайындалыңыздар» деді де, іле «Араларыңызда дәрет алмағандар болса, былай шығыңыздар» деп оң қол жағындағы оймақтай орынды бұйыра нұсқады. Бейне сыныптағы «Үй тапсырмасын орындамағандар былай бұрышқа шығып тұрыңдар!» дейтін қатал ұстаз дерсіз. Жаназаға кім дәретсіз келетін еді, айтыңызшы?! Имамның мұны білмегені ме? Талғардағы қазанамада «Той жыры» бейуақытта білместіктен үш рет айтылса, мына имам күллі жұрттың алдында әлгі бұйрықты төрт рет қайталады.

Қапас қоршауда онсыз да орын таппай тыпыршыған жұрттың мазасын қашырған имам ер-азаматтың біреуі ортаға шығып, «мен бүгін дәрет алған жоқ едім» деп, ерлер мен әйелдер арасында ол ұсынған «қара белдеуге» барып тұрады деп ойлады ма екен? Абырой болғанда іштен мәйіт көтергендер шығып, имам тыншыды, «дәретсіздерді» ұмытты. Әркімнің діни біліктілігі әрқилы болғандықтан ешкім әлгі имамды этикасыз қылығы үшін жазғырмады, сөкпеді. Мүмкін ол шариғат талаптарына бағынған шығар?! Әйтсе де менің бала кезімнен есімде сақталғаны – бейіт басына балалар мен әйелдер бармайтын. Оны әркім-ақ білетін. Мәселе тағы да сол балалардан басталды.

Зират басындағы күрек ұстап қара жамылған нөпірдің үн-түнсіз іс-әрекеті 5-6 жасар үш баланың ішін пыстырды, төмпешіктен (бейіттен) сырғанай жарысып, «Я первый... я первый...» деп біраз шуласты. «Тәйт» деген пенде жоқ. Имам да үнсіз. Мен сияқты талай жанның айтары ішінде қалды. Баршамыз құлақ қойған уағызының арасында қатал-имам «ата-бабаларымыз қабір басына балалар мен әйелдерді алып баруға болмайтынын ерте бастан айтқан емес пе?! Міне, зират басындағы бала тірлігін өздеріңіз де көріп тұрсыздар» деуі керек еді. Тар ауланың ішінде барша ер-азаматтың «апшысын қуырған» имамның өресі соны айтуға жетпеді, ғапу өтінемін... «Неге?!» деген өкінішті ой құшағында қалдық. 

Ұзынағашта жаңадан бой көтерген 3000 орындық зәулім мешітте Әли есім­ді имам ініміз, Алла разы болсын, бізге пышақтың қырындай бір кі­тап ұсынды. Кітаптың аты – «Жаназа және жерлеу рәсімдері». Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының төрағасы, Бас мүфти Ержан қажы Малғажыұлының бастамасымен жа­зыл­ған. Кітаптың мақсаты – діни рә­сім­дердің атқарылуында кездесетін қа­ра­ма-қайшылықтарды жойып, орындалуын бірізділікке түсіру, жамиғатқа бірдей бірыңғай үкімдерді жеткізу екен. «Өйткені мұсылмандық діни рәсімдердің түп негізі – шариғат үкімдері» дейді кі­тап әрі көпшілікті толғандырған кез кел­ген сұраққа жауап береді. Ол нақты шариғи дәлелдермен, дәйектемелермен нақтыланған. Өмірлік талай түйткіл шешімін әдемі тапқан. Ендігі жерде бұл кітап қолына тиген ешбір имам жұрт алдында «өзім білемдікке» салынбайды. Білгенге – үстеме, білмегенге – үлгі. Өйткені жер-жерде имамның іс-әрекеті – ұлағат. Қаралы жиын басында имам сөзі хақ болар! Бұл кітаптың қолымызға тигендегі қуанған жайымыз сол еді... 

Талғат СҮЙІНБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.11.2018

«Қасиетті Қазақстан: Туған жерге тағзым» атты тарихи-танымдық экскурсиялар сериясы басталды

21.11.2018

ҰБТ-ға өзгерістер енгізіліп жатыр

21.11.2018

Мемлекет басшысы бірқатар заңдарға қол қойды

21.11.2018

Елбасы білім беру жүйесін одан әрі жаңғырту мәселесі жөнінде кеңес өткізді

21.11.2018

Түркістанның ежелгі беделін қайта көтеру – бүкіл түркі әлемі үшін үлкен жетістік болады

21.11.2018

Мархабат Байғұт: Әлемдік әдемі әңгіме

21.11.2018

Түркі киносын әлемге танымал етудің жайы талқыланды

21.11.2018

Бердібек Сапарбаев Ақтөбе қаласындағы өндіріс нысандарын аралады

21.11.2018

«Егемен Қазақстан» газетінің журналистері болашақ тілшілермен кездесті

21.11.2018

Голландиялық бизнесмен Ақтөбе облысының инвесторларға тартымды екенін айтты

21.11.2018

Нұрболат Ахметжанов: Көне тарих көмескі тартпасын

21.11.2018

Әбдіманап Бектұрғанов: Тарихқа тағзым

21.11.2018

Қ.Әбдірахманов: «Ұлы даланың жеті қыры» әлем мәдениетін жақындастырады

21.11.2018

Павлодарда археологтар б.з.д. 5-ші мыңжылдықта жерленген жылқылар сүйектерін тапқан

21.11.2018

«Ақтөбе» футбол клубы сенімді басқармаға берілді

21.11.2018

Ұлттар Лигасының қорытындысы шығарылды

21.11.2018

Такир Балықбаев: Жаңа еңбек жаңаша ой салды

21.11.2018

Ақтөбеде кәсіп бастағысы келетін жандарға кеңес берілді

21.11.2018

Мәулен Әшімбаев: Ұлт тарихын танудың жаңа кезеңі

21.11.2018

Chartbeat жобасы аясындағы байқау жеңімпаздары ашық деректер панелін құрады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tánti bolar tusy kóp

Jylda, Táýelsizdik kúni jaqyndaǵan saıyn osy ýaqyt ishinde elimiz qandaı jetistikterge jetti degen saýaldy ózimizge qoıyp, ony saralaýǵa tyrysamyz. Biraq mundaıda jappaı aıtylyp júrgen jetistikterdi emes, ózimiz baıqaǵan jeke kózqarastaǵy tabystardy taldaýǵa tyrysamyz. Sonyń ishinde kózge túsetin bir ǵanıbetti jańalyq – halqymyzdyń burynǵydaı eshkimnen qysylmaı, kimmen bolsa da ómirdiń barlyq salasynda ıyq teńestire túskeni.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Stokgolm sındromy

Jumyr jerdiń betinde sany jaǵynan bizden áldeqaıda kóp, alaıda táýelsiz el atanýdy mańdaılaryna jazbaǵan, ol oryndalmas armandaı kórinetin halyqtar az emes jeterlik. Jaratqannyń qalaýymen qolǵa tıgen táýelsizdik qazaq balasynyń eń bir asyl muraty edi.

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу